Prezes Energi: nie możemy sami finansować budowy zapory na Wiśle Włocławek (PAP) - Budowa drugiego stopnia na Dolnej Wiśle nie może być w całości przedsięwzięciem komercyjnym spółki Energa SA, ale powinna być współfinansowana też ze środków spoza firmy - powiedział w środę we Włocławku prezes firmy Mirosław Bieliński. "Z uwagi na to, że Energa jest firmą komercyjną, ma kilkanaście tysięcy akcjonariuszy, my musimy zadbać o odpowiednio wysoki poziom rentowności inwestycji. Dzisiaj obawiamy się, że budowa zapory na Wiśle nie jest odpowiednio rentowna. Będziemy szukać rozwiązań, które pozwolą nam na wykonanie tej inwestycji, a jednocześnie nie obciążą w 100 procentach wszystkimi nakładami Grupy Energa" - podkreślił prezes podczas konferencji prasowej. Wskazał, że współfinansowanie przyszłej inwestycji ze środków spoza firmy uzasadnia to, że zapora spełniłaby nie tylko funkcje energetyczne, ale też np. poprawiłaby bezpieczeństwo przeciwpowodziowe. "Ostatecznego kosztorysu inwestycji nie mamy, bo nie mamy decyzji lokalizacyjnej, jak też decyzji środowiskowej, która będzie pewnie nie wcześniej niż za rok. Na podstawie analiz, które dotychczas przeprowadziliśmy i opinii ekspertów trudno sobie wyobrazić, żeby całe to przedsięwzięcie mogło być komercyjne" - zaznaczył Bieliński. Wiceminister administracji i cyfryzacji Włodzimierz Karpiński - obecny na konferencji - podkreślił, że ze względu na biznesowy charakter przedsięwzięcia trudno mówić o prostym wsparciu z budżetu państwa, gdyż pomoc publiczna w krajach Unii Europejskiej jest ściśle reglamentowana. Zaznaczył, że państwo jest jednak odpowiedzialne za bezpieczeństwo i można znaleźć rozwiązanie w toku dwustronnych rozmów. "Nie wykluczam, że znajdzie to odzwierciedlenie na etapie Programu Bezpieczeństwa Powodziowego w Dorzeczu Dolnej Wisły. Wprost z budżetu państwa takiej możliwości dofinansowania nie ma" - dodał wiceminister. Prezes Bieliński zapowiedział, że w najbliższych tygodniach zostaną wskazane dwie potencjalne lokalizacje drugiej zapory na Dolnej Wiśle. Wcześniej Energa podawała pięć wstępnych lokalizacji: we Włocławku, w Przypuście i Nieszawie, a także dwie w miejscowości Siarzewo. Początek działaniom na rzecz budowy zapory poniżej Włocławka dało podpisanie w 2009 r. listu intencyjnego między Grupą Energa a Krajowym Zarządem Gospodarki Wodnej. Przyjęte wówczas wstępne założenia przewidują, iż planowana moc elektrowni może osiągnąć poziom od 60 do 100 MW, a jej średnia produkcja kształtowałaby się na poziomie ponad 500 tys. MWh rocznie. Jak podkreślono, wytworzenie takiej ilości energii w źródle odnawialnym pozwoli uniknąć emitowania do atmosfery ponad 500 tys. ton CO2. Termin realizacji inwestycji obliczano na około siedem lat, a uruchomienie prognozowano na połowę 2016 r. Wartość przedsięwzięcia oszacowano dekadę temu na ok. 2,5 mld zł. Działająca od 1969 r. elektrownia na Wiśle we Włocławku jest własnością Grupy Energa. Jej turbiny mają moc 160 MW, czyniąc ją największą elektrownią przepływową w Polsce. (PAP)

Fot. Adobe Stock Rozbiórka zapór wodnych nie jest na świecie zjawiskiem tak powszechnym, jak może to wynikać z najczęściej cytowanych danych. Duże budowle tego typu w Europie rozbierane są w nielicznych przypadkach i to wtedy, kiedy jest z nimi problem - wynika z danych zebranych przez międzynarodowy zespół kierowany przez zespół hydrologów, którym kierował dr Michał Habel z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego (UKW) w Bydgoszczy, przyjrzał się problemowi rozbierania zapór wodnych. Policzył, ile takich akcji przeprowadzono w ostatnich dekadach w USA i Europie. Chociaż niektóre dane - cytowane np. przez organizacje proekologiczne - sugerują, że jest na to boom, to okazuje się, że nie jest to wcale powszechne zjawisko. A zapory - zwłaszcza jeśli ich właścicielem jest państwo - rozbierane są w bardzo nielicznych przypadkach i to tylko wtedy, kiedy naprawdę jest z nimi jakiś duży problem. Wyniki ukazały się w "Scientific Reports"( "Mnie, jako specjalistę badania rzek, uderzały doniesienia medialne, że w USA rozebrano od 1969 r. ponad 1250 zapór (takie dane podaje baza "American Rivers"). Pojawiały się głosy, że za granicą jest więc boom na rozbieranie takich budowli na rzekach, a w Polsce ciągle niewiele się robi, a wręcz planuje się nowe zbiorniki. Czułem, że społeczeństwo nie do końca jest o tym informowane prawidłowo" - mówi w rozmowie z PAP dr Michał Habel geograf specjalizujący się w hydrologii. Dlatego wraz z zespołem przeanalizował wyniki badań i sprawdził informacje o tych ponad 1000 zaporach. "Okazało się, że do tej liczby wliczona jest również rozbiórka tak małych budowli, jak przepusty pod drogami, niskie piętrzenia, dawne tartaki czy młyny wodne. To z punktu widzenia polskiego języka nie są to zapory, a jedynie niewielkie bariery wodne powodujące piętrzenie wody" - opowiada. Z badań zespołu wynikło, że 85 proc. amerykańskich budowli poddanych rozbiórce ma od 0,5 do 7 metrów. Badacz tłumaczy, że co prawda dla organizmów wodnych nawet 1 czy 2 metry to też jest rodzaj bariery, którą trudno przebyć, ale raczej nie nazwie się takiej konstrukcji zaporą. Nie powinno się więc odnosić wrażenia, że powszechna jest rozbiórka dużych instalacji tamujących przepływ wody na rzekach. "Dla Europy takich danych o rozbiórce zapór nie ma. Jest wprawdzie portal Dam Removal Europe, gdzie podaje się, że w Europie usunięto w ciągu 25 lat 5 tys. barier (po angielsku "dams", czyli de facto zapór). Gdy jednak zagłębiliśmy się w te dane, okazało się, że to niekoniecznie były zapory na rzekach, a w większości bariery piętrzące wodę - np. przepusty, jazy czy zastawki" - wyjaśnia. W bazie tej doszukano się też poważnych błędów, np. w przypadku Wielkiej Brytanii na listę wpisano obiekty wycofane z użytku, a nie rozebrane. Naukowiec z zespołem postanowił więc zweryfikować, ile tych rozebranych zapór tak naprawdę w Europie jest. Nawiązał współpracę z europejskimi agencjami rządowymi i skompletował dane z Wielkiej Brytanii, Szwecji, Norwegii, Rosji. "Udało nam się ustalić, że w Europie na rzekach rozebrano od 1996 r. znacznie mniej, bo 336 budowli. Spośród nich tylko 15 było wyższych niż 7 metrów, a więc rzeczywiście można je nazwać dużymi zaporami" - mówi. Dodaje, że szesnastą i najmłodszą zaporą, która będzie niedługo rozbierana, ma być polska zapora w Wilkowicach, w okolicach Bielsko-Białej. Ta 10 m zapora powstała w 2012 r. i ze względu na wady konstrukcyjne będzie usunięta. "Chcieliśmy przedstawić, jakie były przyczyny rozbierania zapór w Europie i czy były takie same jak w USA. Wszystkie podręczniki dla gmin dotyczące rozbierania zapór, bazują na danych z USA. A nas interesowały dane z Europy" - mówi. I tłumaczy, że poszczególne kraje mogą różnić się strukturą własności zapór i barier wodnych. I tak np. w USA 90 proc. wszystkich budowli należy do prywatnych właścicieli (aż 58 proc. dużych zapór). Są więc firmy, które budują stopień wodny do nawadniania czy produkcji energii. Kiedy zaś zbiornik przestaje przynosić korzyści finansowe, zostaje zwykle opuszczony. Aby zlikwidować budowlę, musi się zorganizować społeczność lokalna czy lokalni politycy, zyskać przychylność do tego pomysłu i pozyskać na rozbiórkę środki od kongresu czy prywatnych sponsorów. Zupełnie inaczej wygląda to w Unii Europejskiej, gdzie większość zapór należy do państwa. To zaś ogranicza swobodę, jeśli chodzi o porzucanie tych budowli. "W Polsce nawet, jeśli część jakiejś instalacji należy do prywatnej firmy - np. elektrowni - to sama budowla piętrząca, jej utrzymanie i bezpieczeństwo, należy do państwa. Przedsiębiorca partycypuje więc w utrzymaniu zapory, ale nie jest jej właścicielem" - tłumaczy geograf. Dodaje, że w Europie państwowe zapory można rozebrać, jeśli zbierze się grupa interesariuszy. Takie projekty były prowadzone we Francji, Finlandii czy, Holandii. "W pozostałych jednak krajach zainteresowania społecznego nie było. Usuwanie zapór to był tylko zabieg estetyczny, utrzymaniowy. Zapory usuwano więc tylko wówczas, kiedy była konieczność" - wyjaśnia. Dr Habel tłumaczy, że ze względu na strukturę własności zapór, Polska - podobnie jak np. Norwegia czy Rosja - jest krajem, gdzie do decyzji o rozbiórce zapór niekoniecznie dopuszczane jest społeczeństwo. "W Polsce nie prowadziło się dotąd celowej rozbiórki żadnej zapory. Jeśli były wady konstrukcyjne - konstrukcje były odbudowywane. To potwierdzają Wody Polskie i IMGW. Pierwszym zbiornikiem do rozebrania będzie Wilkówka" - mówi. Dodaje, że małe progi wodne czy młyny były oczywiście rozbierane, ale trudno zdobyć o tym informacje - wiadomo jednak, że nie pozyskiwano na to np. funduszy unijnych. A jak wiele jest w Polsce zapór? "W Polsce jest niemal 33 tys. zarejestrowanych budowli piętrzących wodę, w większości to konstrukcje z lat 70. XX wieku. Nie ma jeszcze zebranych w jednym miejscu informacji o ich wielkości" - mówi naukowiec. Dodaje, że w Stanach zapory rozbierane są od 1968 r., a w Europie pierwsze konstrukcje tego typu rozebrano dopiero w 1996 r. "W USA zwiększa się liczba usuwanych zapór z roku na roku. A w Europie rozbieranych budowli jest za mało, by mówić o jakimkolwiek trendzie" - mówi. Jeśli zaś chodzi o mniejsze budowle, to w Europie po 2004 r. rzeczywiście nastało coś w rodzaju mody na rozbiórkę niewielkich konstrukcji piętrzących wodę. "Można na to było pozyskać unijne środki z funduszu w latach 2007-2013. Trend funkcjonował 8 lat, usuwano mniejsze zapory, przywracając walory środowiska, ciągłości przepływ materii i organizmów. Kilka lat temu ten boom jednak się skończył. A teraz pojawiają się jedynie pojedyncze projekty w tym zakresie" - opisuje. "Z naszych badań wynikło, że usuwanie zapór dotyczy budowli, które posiadają zaawansowany wiek konstrukcji, zły stan techniczny, zagrażają środowisku i lokalnej społeczności. A efekty środowiskowe, które uzyskuje się dzięki rozbiórce, są tu zwykle tylko dodatkowym atutem. Moim zdaniem boom na usuwanie zapór jest więc możliwy tylko w tych regionach, w których po pierwsze umożliwia to prawo, a po drugie społeczeństwo angażuje się w te działania, np. świadomość ekologiczna jest wysoka" - podsumowuje naukowiec. PAP - Nauka w Polsce, Ludwika Tomala lt/ agt/

Holandia to kraj położony w dużej mierze poniżej poziomu morza, na płaskich równinnych terenach. Dlatego tak ważna w tym kraju jest melioracja i ochrona przeciwpowodziowa. Okazuje się jednak, iż cały system jest bardziej dziurawy i nieszczelny niż mogłoby się wydawać. Jak donoszą ostatnie badania i kontrole przeprowadzone przez Holenderski Trybunał Obrachunkowy, miliony euro wydawane co roku na ochronę przeciwpowodziową, śluzy i zapory nie poprawiają bezpieczeństwa kraju. System jest bowiem od wielu lat nieszczelny, co może spowodować, że w zaledwie kilka chwil duże połacie Niderlandów znajdą się pod wodą. Wszystko dlatego, że nadal istnieją ogromne luki, nie wałach czy zaporach, w najważniejszych systemach zabezpieczeń przeciwpowodziowych. Wystarczy więc jeden człowiek, by spowodować wielkie szkody. Wirtualny system, realne zagrożenie Wedle najnowszych badań i testów system ochrony przeciwpowodziowej Holandii jest dziurawy jak sito. Nie chodzi tu bynajmniej jednak o otwory, przez które nagle woda będzie zalewać miasta, a wszelkiego rodzaju furtki w oprogramowaniu sterującym i kontrolnym dziesiątek zapór, pomp i czujników. Brak odpowiednich zabezpieczeń powoduje, iż cały ten skomplikowany sprzęt jest bardzo podatny na ataki hackerskie. Dzięki temu przestępcy, czy nawet terroryści mogą nie odchodząc od komputera, zalać ogromną część Holandii. Wystarczy tylko podczas przypływu otworzyć zapory przeciwpowodziowe, wyłączyć pompy, czy doprowadzić do przekłamania czujników, mówiących o zbyt wysokim poziomie wody. Taki cyberatak mógłby w kilka chwil doprowadzić do zalania dróg, tuneli czy nawet całych miast. System ochrony przeciwpowodziowej w Holandii jest bardzo nieszczelny, ale nie chodzi tu o wodę. Stare i nowe Taki stan rzeczy spowodowany jest paradoksalnie rozwojem techniki. Coraz więcej systemów takich jak ważne wodociągi, tamy, czy śluzy zostały w ostatnim czasie podpięte do sieci komputerowych, by umożliwić automatyczne sterowanie. Takie rozwiązanie jest bardzo korzystne. Pozwala bowiem z jednego miejsca prowadzić szybkie i skoordynowane działania w momencie wystąpienia kryzysu. Problem jednak w tym, iż wiele systemów sterowania i automatyki poszczególnych elementów były tworzone w czasach, gdy nikt nie myślał o podłączeniu ich do wirtualnej sieci. Oznacza to, że elementy te nie posiadają praktycznie żadnych zabezpieczeń przez cyberterrorystami i są bardzo podatne na jakiekolwiek elektroniczne ataki. Rijkswaterstaat ma ręce pełne roboty Rijkswaterstaat, zarządzający całym systemem, ma więc w ostatnim czasie ręce pełne roboty. Specjaliści stale aktualizują oprogramowanie na starych stacjach. Wprowadzają nowe zabezpieczenia, firewalle, a także systemy fizyczne. Wszystko po to by nikt nieproszony z zewnątrz nie mógł dostać się do centrali sterujących. W ciągu ostatnich lat służby dokonały ogromnego postępu w tej dziedzinie, niemniej ostatnio przydarzyła im się dość duża wpadka. Podczas kontroli Trybunał Obrachunkowy postanowił zagrać niekonwencjonalnie i zaprosił kilku hakerów. Pracujących oni na stałe dla rządu i śledzących luki w systemach bezpieczeństwa. Teraz zaś mieli zinfiltrowali systemy przeciwpowodziowe. Informatykom udało się wejść do systemów jednego z ważniejszych wodociągów w kraju oraz dostać się nawet do centrum kontroli. Zostali wykryci dopiero w momencie podłączania własnego sprzętu sterującego do systemów kontroli. Pokazuje to dość duże opóźnienie w procesie przygotowywania oprogramowania na ewentualny cyberatak. System ten miał być bowiem bezpieczny pod koniec 2017

Holandia pomimo swojego małego rozmiaru, należy do czołówki najbardziej rozwiniętych krajów na świecie. Królestwo Niderlandów ma doskonałe położenie logistyczne i świetnie pola uprawne zwane polderami. Niderlandzka gospodarka prosperuje całkiem dobrze w porównaniu do innych państw europejskich i nieustannie dynamicznie się rozwija. Obok Wielkiej Brytanii i Niemiec, Holandia jest bardzo popularnym krajem do emigracji wśród naszych rodaków. Szacuje się, że ponad Polaków przebywa w Holandii na stan z kwietnia 2018 roku. Kraj ten stał się bardzo popularny dzięki swoistemu liberalizmowi, rowerom i legalizacji miękkich narkotyków. Ale i nie tylko…Holandia ma wspaniałą kulturę, piękne budowle, super infrastrukturę i …najwyższych ludzi na świecie. Holandia słynie również z wiatraków i serów, nawet wiele odmian nazywa się właśnie tak jak niderlandzkie miasta (np. Gouda, Maasdam, Edam). W Holandii mieszkał Erazm z Rotterdamu, Van Gogh i wielu innych wybitnych ludzi. Kraj ten bez wątpienia warto zwiedzić i poznać, a być może i zasmakować tam życia na dłużej… Chciałbym zamieszkać w Holandii ale… No właśnie, ale co miałabyś czy miałbyś tam robić? Otóż to przede wszystkim wszystko zależy od twoich kwalifikacji i oczywiście znajomości języka angielskiego, niemieckiego bądź niderlandzkiego. W Holandii około 90% osób może swobodnie z Tobą prowadzić komunikację w języku angielskim, a na wschodzie nie będziesz miał problemów z komunikacją po niemiecku. Oczywiście wiadomo, że znając ich język masz dużo większe możliwości, coraz bardziej jednak popularyzuje się tam język angielski. Dzięki temu masz łatwiejsze szanse na znalezienie ciekawej pracy, być może w swoim upragnionym zawodzie. Na początek rozejrzyj się na rynku pracy, gdzie jest duże zapotrzebowanie na dany moment czy też jakie zawody najczęściej są pożądane. Jeżeli jednak nie znasz języka to niestety, ale jest to bardzo ważne, abyś już teraz zaczął go szlifować (w naszym innym poście info o tym jak i gdzie uczyć się języków za darmo, link tutaj). Owszem, możesz na początek zahaczyć się o jakieś prace produkcyjne lub logistyczne, ale wciąż bez języka będziesz narażony na oszustwa i wyłudzenia, które w Holandii są dosyć powszechne (głównie za sprawą naszych rodaków, choć nie tylko… przykre wiem…). Wybór należy do Ciebie, jednak im więcej wiesz, tym więcej rozumiesz, im więcej rozumiesz, tym więcej osiągniesz… Jeżeli jednak już rozmawiasz trochę w języku obcym i masz jakiś wyuczony zawód bądź odpowiednie kwalifikacje, to mamy tutaj dla Ciebie ciekawe informacje. Poniżej znajdziesz listę najbardziej pożądanych zawodów w Holandii w 2018 roku. Trendy prawdopodobnie się utrzymają po części na następny rok, więc tutaj jest szansa dla Ciebie. 1. Fachowcy budowlani Holandia ma ostatnio boom dla pracowników budowlanych, wiele firm szuka dobrych fachowców o których na rynku pracy coraz trudniej. Tutaj oczywiście prym wiodą cieśle szalunkowi, ale także zbrojarze, czy murarze bez wątpienia mogą zarobić coraz lepsze pieniądze (jeśli tylko potrafią określać własną wartość). Ostatnio jest duże zapotrzebowanie na cieśli szalunkowych (beton timmerman, bekisting timmerman), chociaż doświadczony murarz też zawsze znajdzie szybko pracę. W tym roku było prawie 20 000 zapytań jeśli chodzi o ten zawód. Tutaj oczywiście szansę mają nasi fachowcy z Polski, którzy są bardzo doceniani przez zachodnich pracodawców. Cieśla szalunkowy w zależności od doświadczenia może w Holandii zarobić od 2100 do 3200 euro na miesiąc, podobnie zbrojarz i murarz. 2. Organizator projektu na budowie Po niderlandzku ta profesja nazywa się „werkvoorbereider”. Organizator taki na budowie odpowiada za koordynacje i przygotowanie wszystkich prac wg ustalonych wytycznych. Jako organizator projektu możesz pełnić funkcję taksatora, rysownika technicznego, czy też właśnie stricte planera. To dosyć odpowiedzialna i ambitna funkcja, która może być często niedoceniana, ale wraz ze zwiększonym zapotrzebowaniem, zarobki są coraz atrakcyjniejsze. W tym roku w Holandii było naprawdę duże zapotrzebowanie na ten właśnie tego typu zawód. Werkvoorbereider może w Holandii zarobić w zależności od doświadczenia od 2300 do 3350 euro na miesiąc. 3. Elektromonter Kolejny zawód w którym nasi fachowcy czują się świetnie i są doceniani przez zagranicznych pracodawców. Elektromonter był dosyć często poszukiwanym zawodem w Holandii i nie łatwo znaleźć dobrego i rzetelnego fachowca (gdzieś już to słyszałem). Elektromonter mający wszystkie wymagane uprawnienia i odpowiednie doświadczenie, może śmiało wysoko wyceniać swoje umiejętności i negocjować co do zarobków. Na brak pracy w Holandii elektromonter nie będzie narzekał, w 2018 roku było około 18 000 zapytań na ten zawód. Elektromonter może w Holandii zarobić od 2100 do 3200 euro na miesiąc w zależności od doświadczenia. 4. Operator wózka widłowego Doświadczeni operatorzy wózków widłowych czołowych, bocznych i nie tylko są często poszukiwani w Holandii. Tutaj każdy, kto miał już wcześniej do czynienia z tymi funkcjami może śmiało znaleźć godziwą pracę w Holandii. Do większości prac wymagany jest jednak język angielski w stopniu komunikatywnym bądź niderlandzki dlatego osoby bez języka mogą mieć mniejsze pole do popisu. W oparciu o swoje dawne doświadczenie mogę powiedzieć, że zawsze miałem bajecznie łatwo jeśli chodzi o prace na reachtruck (wózek boczny) lub heftruck. Bez wątpienia moim atutem było szybkie opanowanie języków. Co do zarobków to myślę, że minimalnie 11e brutto dla tej funkcji to minimalna stawka. 5. Kierowca C+E Tutaj dominuje głównie jazda po kraju, także co wieczór możesz być w domu, aczkolwiek można też znaleźć ciekawe oferty w systemach (3/1, 2/1, 4/2). Kierowcy są w tym roku bardzo wysoko na liście najbardziej pożądanych zawodów, coraz częściej poszukiwani są zatem kierowcy ze wschodniej europy. Jeśli chcesz pracować jako kierowca musisz jednak liczyć się z tym, że w wielu firmach są progi zarobkowe od D0 do D6 w zależności od doświadczenia, niektóre firmy życze sobie udokumentowane doświadczenie w Holandii i tylko na podstawie tego wyliczają progi zarobkowe. Kierowca C+E w Holandii ma duży wachlarz możliwości i może zarabiać nawet 3500 e brutto na miesiąc. 6. Spawacze Mając duże doświadczenie, jako spawacz możesz przebierać w całym wachlarzu ofert i nie bać się o brak pracy. W Holandii dobrzy spawacze są bardzo potrzebni i mogą śmiało negocjować zarobki i warunki pracy. Szczególnie duże zapotrzebowanie na spawaczy jest na zachodzie kraju, gdzie znajdują się porty i stocznie. Zarobki spawaczy są różne i w dużej mierze zależą od doświadczenia. Przykładowo spawacz TIG lub elektrodą może zarobić nawet do 700e netto na tydzień, spawacz MIG/MAG ma trochę mniejsze wynagrodzenie z reguły, ale od reguły są wyjątki. Ogólnie wynagrodzenia dla spawaczy w Holandii wahają się od 2100 do 3300e. 7. Pielęgniarki, pracownicy opieki w domach spokojnej starości Tutaj jest dosyć duży deficyt jeśli chodzi te zawody, wymogiem jednak jest dobra znajomość j. niderlandzkiego, a to już w dużej mierze zamyka możliwości dla wielu ludzi z zagranicy. W tym roku jednak było masę zapytań na ten zawód. Z roku na rok w Holandii brakuje coraz więcej rąk do pracy w opiece i szpitalach. Z niektórych informacji wynika, że deficyt ten nieustannie się powiększa. Jak rozwiąże ten problem rząd Holandii? Z pewnością wkrótce się okaże. 8. Information and communication technology (ICT) Jako, że Holandia jest krajem bardzo zaawansowanym technologicznie, wiele operacji odbywa się za pomocą internetu i aplikacji. W tym roku w Holandii było ogromne zapotrzebowanie na programistów, IT developerów, Data Specialist’ów i wielu, wielu innych w branży ICT. Rząd Holandii w tej kwestii posunął się do zwolnienia expatów z 30% podatku przez pierwszy rok, żeby przyciągnąć kandydatów. Tutaj dominują głównie expaci z Indii, muszę osobiście przyznać, że niektórzy z nich mają fantastyczne umiejętności w tej dziedzinie. W wielu zawodach ICT nie jest wymagany język niderlandzki, więc rodacy, nie wahajcie się, pokażcie, że tutaj też potraficie coś konkretnego. 9. Hydraulik No tak, jakże mogłem zapomnieć o tym zawodzie. Hydraulicy w Holandii są bardzo potrzebni i w tym roku było dosyć dużym wyzwaniem znaleźć doświadczonego hydraulika. Hydraulik w tym roku był bardzo często poszukiwanym zawodem, a o dobrego fachowca w tej branży jest coraz trudniej. Dzieję się tak ze względu na to, że coraz więcej młodych ludzi postanawia iść po wyższe wykształcenie, zamiast uczyć się jakiegoś wolnego zawodu. Hydraulik może zarobić podobnie jak spawacz od 2000e do 3200e na miesiąc. 10. Rekruter No i jest moja branża. Z uwagi na to, że w Holandii rynek pracy jest dość dynamiczny i elastyczny, wiele agencji potrzebuje coraz częściej dobrze wyszkolonych rekruterów. Account manager i inne, podobne prace w branżach HR są ostatnio bardzo powszechne. Można tam szybko znaleźć pracę jeśli ma się odpowiednie umiejętności. Tutaj oczywiście jest szansa dla naszych kandydatów z Polski, którzy ze względu na znajomość języka polskiego mają duże wzięcie, w końcu pracownicy z Polski są w Holandii najliczniejszą grupą imigrantów z Unii Europejskiej. Praca rekrutera do najłatwiejszych nie należy i trzeba mieć na uwadze, że kandydaci nie zawsze są słowni i mili. Nie raz jest stres związany z tym, że kandydat nie stawił się już pierwszy dzień do pracy, lub spowodował jakieś szkody na zakwaterowaniu zaraz po przyjeździe. Jednak przede wszystkim warto postawić na etykę, moralność, szczerość i chęć pomocy. W końcu to praca z ludźmi, nie towarami. Nie ważne jak zaczynasz, ważne co z tym zrobisz Na pewno jest więcej bardzo poszukiwanych zawodów w Holandii, ja pragnę przybliżyć głównie te w których Ty masz największe szanse i możliwości. Co jak co, na pewno znajdzie się więcej zawodów w których my Polacy możemy się sprawdzić. Jeżeli masz jakieś na uwadze, to napisz w komentarzu. W Holandii każdy może znaleźć coś dla siebie i mieć masę możliwości, jeśli tylko włada bynajmniej językiem angielskim w stopniu komunikatywnym i ma odpowiednie umiejętności bądź nastawienie. W swojej karierze zauważyłem jednak, że wielu kandydatów oczekuje, że od razu dużo pomimo, że nie mają żadnej niemal wartości dla rynku pracy. Z kolei wielu kandydatów mających naprawdę świetnie umiejętności, zbyt nisko się ceni. Inną sprawą jest jeszcze to, że wielu kandydatów godzi się na z góry ustalone stawki. W Holandii jednak działa to trochę inaczej. Tutaj to Ty możesz określać swoje zarobki na podstawie doświadczenia i umiejętności. Warto mieć na uwadze ilośc swoich kwalifikacji, bo to też zawsze ma znaczenie. Pamiętaj, że to jak zaczynasz jest bardzo mało ważne, jeżeli dostajesz szansę to ją wykorzystaj i ustalaj sobie cele, te małe i te duże, krótko- i długoterminowe. Jeżeli nie jesteś w miejscu takim, jakim chciałbyś być, to właśnie już teraz możesz nadać kierunek swojemu życiu i iść po swoje cele, jedyne ograniczenia są w Twojej głowie. Jeżeli podoba Ci się wpis, zalajkuj i udostępnij, być może więcej osób powinno o tym wiedzieć. Do następnego!

Często z dumą patrzymy na holenderskie innowacje i z tego powodu chcielibyśmy zwrócić uwagę na projekt Afsluitdijk. Liczący 80 lat Afsluitdijk jest symbolem holenderskiej walki z wodą. Od samego początku niejednokrotnie udowodnił on swoją funkcję zaporową i gospodarczą. Ta struktura kontroli wody, o której kiedyś dużo się mówiło, w międzyczasie została pokonana przez czas. Z szacunkiem dla jej ikonicznej wartości i historii, Afsluitdijk otrzyma teraz zasłużony lifting. Prace rozpoczną się w 2017 roku i mają zostać zakończone do 2022 roku. Afsluitdijk w pigułceWzmocnienie śluzEnergia odnawialnaLagersmit & watermanagement Afsluitdijk w pigułce Wytrzymałość na silne sztormy, które mogą wystąpić tylko raz na 10 000 lat. Wystarczające odprowadzanie wody z IJsselmeer do Morza Wadden i migracja ryb z Morza Wadden do IJsselmeer. Generacja energii odnawialnej przez elektrownię wodną. Wiąże się to z wytwarzaniem energii poprzez mieszanie wody słonej i słodkiej, jak również z pływów morskich. Zwiększenie ruchu turystycznego poprzez zapewnienie doskonałej infrastruktury rowerowej. Oszacowane koszty wynoszą 800 mln EUR. Dla porównania, koszt budowy wału 80 lat temu wyniósł 125 milionów euro. Zwrócimy uwagę na niektóre z tych działań. Wzmocnienie śluz Bridges and locks also form part of the water control structure and consequently must also meet the water safety standards. W przypadku silnego sztormu, śluzy muszą być w stanie wytrzymać napór wody. Podobnie jak w przypadku wałów przeciwpowodziowych, ani śluzy zrzutowe, ani śluzy żeglugowe nie spełniają obecnie obowiązujących norm bezpieczeństwa, dlatego muszą zostać wzmocnione. Po wzmocnieniu śluzy będą ponownie spełniać normy bezpieczeństwa co najmniej do 2050 r. Jeśli chodzi o śluzy nawigacyjne, w przypadku Den Oever podjęto decyzję o budowie nowej struktury kontroli wody w porcie zewnętrznym, tuż przed istniejącą śluzą nawigacyjną. W związku z życzeniem wyrażonym przez region, śluzy w Kornwerderzand zostaną nie tylko wzmocnione, ale również powiększone. Energia odnawialna Zmiany klimatu są powodem, dla którego wały przeciwpowodziowe Afsluitdijk wymagają wzmocnienia. Powodzie często są konsekwencją zmian klimatycznych w Holandii. Poprzez optymalne generowanie energii odnawialnej, na przykład ze słońca, wiatru i wody, wały przyczyniają się do tego, aby w jak największym stopniu temu zapobiec. Afsluitdijk jest idealnym miejscem do generowania energii odnawialnej. Weź pod uwagę ilość wiatru i fakt, że intensywność światła na północy jest wyższa niż w innych obszarach w Holandii. Ponadto, energia może być generowana poprzez wykorzystanie przepływów wody, różnicy w poziomie wody pomiędzy niskim i wysokim przypływem oraz interakcji wody słodkiej i morskiej. Rządy, jak również instytuty wiedzy i firmy są bardzo zainteresowane tematem Energy & Water. Strony te często współpracują w ramach Energy Valley. Lagersmit & watermanagement Wspaniale jest widzieć stopień, w jakim Holandia jest postępowa, jeśli chodzi o wodę. Nie mamy wyboru i dlatego po prostu to robimy. Firma Lagersmit konsekwentnie angażuje się również w opracowywanie innowacyjnych i trwałych rozwiązań. Na przykład uszczelki firmy Lagersmit, takie jak Supreme i Liquidyne, sprawiają, że śluzy są bardziej niezawodne, a przepompownie bardziej trwałe. .

Zapora wodnaZapora wodna Zapora Hoovera na rzece Kolorado Zapora Tehri na rzece Bhagirathi Zapora Solina na rzece San Zapora Świnna Poręba na rzece Skawa Zapora wodna – bariera przegradzająca dolinę rzeki w celu spiętrzenia wody, zwykle betonowa , żelbetowa lub wodna może być postawiona dla różnych celów: ochrona przeciwpowodziowa rezerwuar i pozyskanie wody walory rekreacyjne Różnicę poziomów wody przed i za zaporą wykorzystuje się w elektrowniach wodnych do wytwarzania energii elektrycznej . W elektrowniach szczytowo-pompowych energię elektryczną wytwarza się w dzień, gdy zapotrzebowanie na nią jest najwyższe, a w nocy, wykorzystując nadmiar mocy, turbiny uzupełniają wodę w zbiorniku pompując ją ze zbiorników u podstawy wodną nazywamy również sztuczną przeszkodę wodną w postaci zatopionego lub zabagnionego terenu, utrudniająca przemieszczanie się wojsk. Zaporę tego rodzaju tworzy się przez niszczenie: tam, grobli , śluz treści1 Historia2 Najwyższe Na W Polsce3 Przypisy4 Zobacz też HistoriaPolskie słowo tama, używane powszechnie na określenie zapory wodnej, pochodzi od średnioangielskiego słowa dam[1], które z kolei wywodzi się z języka średnioniderlandzkiego , którego ślady można zaobserwować w nazwach wielu miast, jak choćby Amsterdam czy Rotterdam [2].Pierwsze antyczne zapory wodne powstały w Mezopotamii i na Bliskim Wschodzie . Używano ich tam do kontrolowania poziomów wód Tygrysu i Eufratu , które podczas obfitych opadów deszczu stawały się znana zapora wodna znajduje się w Jawie w Jordanii , 100 km na północny wschód od Ammanu . Konstrukcja typu grawitacyjnego była kamiennym murem wysokim na 9 m i szerokim na 1 m. Wspierał ją wał ziemny o szerokości 50 m. Zaporę tę datuje się na 3000 rok Innym antycznym przykładem jest Sadd Al-Kafara at Wadi Al-Garawi, 25 km na południe od Kairu . 102-metrowa w najdłuższym miejscu i szeroka na 87 metrów konstrukcja została wzniesiona około roku 2800[5] lub 2600 jako zapora różnicująca[7], by kontrolować wylewy rzeki. Została zniszczona przez silne opady deszczu tuż przed lub tuż po ukończeniu budowy[5][6]. Przykładami tam wzniesionych przez Rzymian mogą być trzy budowle w Subiaco na rzece Anio we Włoszech lub zapory w Méridzie w Hiszpanii .Za najstarszą istniejącą po dziś dzień zaporę wodną uważa się tamę Quatinah we współczesnej Syrii . Jej powstanie datuje się na czasy panowania egipskiego faraona Sethi (1319 - 1304 r. W późniejszym okresie została powiększona przez Rzymian oraz współcześnie w latach 1934-38. Zapora wciąż zaopatruje w wodę syryjskie miaso Hims .Zapora KallanaiKallanai jest potężną zaporą z nieociosanego kamienia, długą na 300 m, wysoką na 4,5 m i szeroką na 20 m, położoną na rzece Kaveri w Indiach . Jej podstawowe struktury zostały wybudowane w II w Zbudowano ją w celu podzielenia wód rzeki na cały żyzny region Delta poprzez kanały irygacyjne . Du Jiang Yan jest najstarszym istniejącym do dziś systemem nawadniającym zawierającym zaporę wodną w Chinach. Jego budowę ukończono w roku 251 Potężna ziemna tama, zaprojektowana przez ministra państwa Chu , Sunshu Ao, zalewała dolinę w północnej części dzisiejszej prowincji Anhui , tworząc olbrzymi zbiornik wodny (100 km średnicy). Zbiornik ten znajduje się tam do dziś[9].W Iranie zapór używano do podnoszenia wody za pomocą kół wodnych . Pierwsza taka konstrukcja zbudowana została w Dezful , gdzie podnosiła wodę na 50 cubitów i zaopatrywała w nią całe miasto. Tamy różnicujące były również znane[10]. Pul-i-Bulaiti były zaporami budowanymi przy młynach , wprowadzonymi przez muzułmańskich inżynierów. Pierwszą wzniesiono w Szustar na rzece Karun . Wiele innych tego typu budowano później w całym świecie muzułmańskim[10]. Wodę prowadzono z tyłu zapory przez dużą rurę, by napędzała koło wodne [11].W Holandii , leżącej głównie na depresjach , zapór używano do blokowania rzek, by uregulować poziom ich wody, i powstrzymania morza przed wdarciem się na tereny poniżej jego poziomu. Tego typu tamy często stanowiły początek istnienia miasta, stąd często pojawiały się w ich nazwach, na przykład Amsterdam (dawniej Amstelredam) powstał po ustawieniu zapory na rzece Amstel pod koniec XII wieku , natomiast Rotterdam od tamy na rzece Rotte, dopływie Nieuwe Maas. Główny plac Amsterdamu, rzekome miejsce oryginalnego położenia zapory, wciąż nosi nazwę de Dam ( hol. zapora). Najwyższe zapory Na świecieRzekaPaństwoWysokość zapory (m)Typ zaporyRok uruchomienia Nurek Wachsz Tadżykistan 300ziemna 1980 Jinping (1. kaskada)Yalong Chiny 300betonowanieukończonaXiaowan Mekong Chiny 292betonowanieukończonaGrande DixenceDixence Szwajcaria 285betonowa 1962 XiluoduJinsha Jiang Chiny 273betonowanieukończonaInguri Inguri Gruzja 271,5betonowa 1984 Vajont Vajont Włochy 261,6betonowa 1961 Chicoasén Grijalva Meksyk 261ziemna 1980 TehriBhagirathi Indie 261ziemna 1990 Álvaro Obregón Yaqui Meksyk 260betonowa 1946 W PolsceRzekaWysokość zapory (m)Typ zaporyRok uruchomienia Solina San 82betonowa 1968 Pilchowice Bóbr 69kamienno-betonowa 1912 Czorsztyn Dunajec 60ziemna 1997 Świnna Poręba Skawa 50ziemnanieukończona Rożnów Dunajec 49betonowa 1941 Leśna Kwisa 45kamienno-betonowa 1907 Lubachów Bystrzyca 44kamienna 1917 Dobczyce Raba 41ziemno-betonowa 1986 Besko Wisłok 38betonowa 1978 Bukówka Bóbr 38ziemna 1987 Przypisy↑ The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition ↑ Źródło: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (Magazyn holenderskiej literatury i języka), 1947. Pierwsza pojawienie się słowa dam znajduje się w dokumencie z roku 1165 , choć znana jest miejscowość Obdam wymieniona w 1120 . Wyraz ten wydaje się być spokrewniony z greckim taphos, oznaczającym grób lub kurhan.↑ Günther Garbrecht: "Wasserspeicher (Talsperren) in der Antike", Antike Welt, 2nd special edition: Antiker Wasserbau (1986), ss. 51-64 (52)↑ Helms: "Jawa Excavations 1975. Third Preliminary Report", Levant 1977↑ 5,0 5,1 Günther Garbrecht: "Wasserspeicher (Talsperren) in der Antike", Antike Welt, 2nd special edition: Antiker Wasserbau (1986), (52f.)↑ 6,0 6,1 Mohamed Bazza: Overview of the history of water resources and irrigation management in the near east region ( ang. ). Food and Agriculture Organization of the United Nations, 30 października 2006. [dostęp 4 czerwca 2009].↑ Tłumaczenie z angielskiego terminu diversion dam↑ Bijker Wiebe. Scholar search Dikes and Dams, Thick with Politics . „Isis”. 98 (2007). Ss. 109-123. doi: .↑ Needham, Joseph (1986). Science and Civilization in China: Volume 4, Part 3. Taipei: Caves Books, Ltd.↑ 10,0 10,1 Donald Routledge Hill (1996), "Engineering", s. 759 w Encyklopedii Historii Nauki Arabskiej - Rushdī Rāshid, Régis Morelon: Encyclopedia of the history of Arabic science. London: Routledge, 1996, ss. 751–795. . ↑ Adam Lucas: Wind, Water, Work: Ancient And Medieval Milling Technology (Technology and Change in History). Brill Academic Publishers, s. 62. . Zobacz też stopień wodny zbiornik wodny zbiornik retencyjny zapora (wojsko) jaz Inne hasła zawierające informacje o "Zapora wodna": Wag ... Poniemoń (dzielnica Kowna) ... Maine ... Wodorotlenek wapnia ... Kamienna (dopływ Bobru) ... Bóbr (dopływ Odry) ... Sporty wodne ... Torfowisko ... Polska Czerwona Księga Roślin ... Salwinia pływająca ... Inne lekcje zawierające informacje o "Zapora wodna": Zagrożenia gleb (plansza 21) ... Zróżnicowanie i przydatność rolnicza gleb w Polsce (plansza 16) ... 027a. Ssaki – sukces złożoności (plansza 27) ... Publikacje nauczycieli Logowanie i rejestracja Czy wiesz, że... Rodzaje szkół Kontakt Wiadomości Reklama Dodaj szkołę Nauka

Zuid-Holland Zwiedzaj najciekawsze i atrakcyjne miejsca w południowej Holandii w wolnym czasie. Duże miasta, takie jak Rotterdam i Haga, na przemian z nadmorskimi kurortami, takimi jak Scheveningen i Noordwijk, tulipany w Keukenhof i wiatraki na Kinderdijk czekają na Ciebie. W krótkim czasie poznasz prawdziwą Holandię. Popularne miejscowości w południowej Holandii to: Haga Rotterdam Hoek van Holland Scheveningen Westland Pomiędzy Hagą, Delft i Rotterdamem znajduje się Westland. Tutaj możesz podziwiać zdobione łodzie podczas parady pływających kwiatów, wybrać się w rejs po holenderskich wioskach lub na wycieczkę rowerową, podczas których zwiedzisz wyjątkowe miejsca, których nigdy wcześniej nie widziałeś! Wybierz się na wycieczkę do historycznego miasta Delft, spędź dzień na plaży w Kijkduin, Ter Heijde lub Monster i wybierz się na kolację do jednej z wielu restauracji serwujących różnorodne kuchnie świata. Podczas pobytu w Westlandzie warto zwiedzić: Maeslantkering – gigantyczna ruchoma zapora wodna na kanale Nieuwe Waterweg, w pobliżu Hoek van Holland. Wraz z zaporą Hartelkering oraz linią wałów przeciwpowodziowych jest częścią systemu przeciwpowodziowego Europoortkering. Raz w roku, przed rozpoczęciem sezonu burzowego, Rijkswaterstaat testuje zamknięcie zapory Maeslantkering i bariery Hartel. Zapory te mają za zadanie chronić 2 miliony mieszkańców południowej Holandii przed falami sztormowymi z morza. Żadna ochrona przeciwpowodziowa na świecie nie ma większych ruchomych części niż zapora Maeslanta. Ten Deltawerk może wytrzymać falę o wysokości 5 m nad poziomem morza. Maeslantkering znajduje się w Nieuwe Waterweg niedaleko Hoek van Holland i został zbudowany w latach 1991–1997. Konstrukcja jest w pełni automatycznie sterowana i wraz z zaporą Hartel i poszerzającą się groblą Rozenburg tworzy zaporę Europoort. Zapora Maeslanta jest barierą przednią, co oznacza, że absorbuje pierwsze uderzenia podczas wezbrania wód morza. W ten sposób bariera ta chroni przed sztormem mieszkańców południowej Holandii. Posiada 2 gigantyczne ramiona o szerokości 210 m, wysokości 22 m głębokości 15 m. Zamknięcie zapory zajmuje łącznie 2 godziny gdzie współpracuje z przegubami kulowymi o średnicy 10 m i wadze 680 ton. Keringhuis, Public Centre Water ( to centrum informacyjne o ochronie przeciwpowodziowej w południowej Holandii i imponującym Maeslantkering. Zwiedzaj Keringhuis, Public Centre Water z przewodnikiem lub bez. Będąc na miejscu naciśnij 1 z przycisków i przekręć kran na placu wodnym, aby uzyskać więcej informacji o tym, dlaczego Holandia jest tak dobrze chroniona, kiedy zamykają się zapory sztormowe, jak Holandia radzi sobie z wodą lub na co powinniśmy zwracać uwagę w okresach suszy. Możesz poczuć i usłyszeć nadchodzącą burzę i zobaczyć wodę z głównych kanałów przepływających przez Holandię. De Tuinderij ( to miejsce, gdzie można wybrać się na wycieczkę krajobrazową przejeżdzając przez najciekawsze miejsca na spektakularnych i klasycznych motorowerach ubranym w stroje i hełmy z lat 1945- 1970 (Solex Tours). Solex Tours zostały stworzone przez Westland i Midden-Delfland. Po odbytej wycieczce Solex można skorzystać z różnorodnego bufetu. De Tuinderij znajduje się na granicy Midden-Delfland i Westland (De Glazen Stad), pośrodku polderu (depresyjny teren nadmorski, sztucznie osuszony i otoczony groblami w celu ochrony przed zalaniem) i wzdłuż wody. Dziś firma oferuje wiele wyjątkowych, przezabawnych zajęć, które zapewnią każdemu, młodemu i starszemu, niezapomniany dzień. Na „De Wurft” można grać w różne gry i spacerować po muzeum z licznymi starymi motorowerami i nostalgicznymi zabytkami. Po zarezerwowanych zajęciach możesz zjeść przekąskę i napić się drinka w salonie w stylu lat 60/70-tych. Wszystkie te atrakcje dostępne w jednym miejscu sprawiają, że Twój dzień staje się niezapomniany. Watertuin Naaldwijk ( to imponujący japoński ogród wodny gdzie możesz zjeść i spacerować wśród drzewek bonsaj, młodych pędów bambusa i kwitnących azalii. Watertuin w Naaldwijk to wyjątkowe miejsce składające się z wielu zadaszonych japońskich ogrodów i stawów, w których pływają setki kolorowych karpi Koi. Kamienne chodniki wiją się przez ogrody, mijają stawy do wolier, w których żyją japońskie słowiki, ary i turaki białolicy. Bonsai, młode pędy bambusa i kwitnące azalie to tylko niektóre z egzotycznych roślin i drzew, które można podziwiać w pięknych ogrodach Watertuin. Będąc na miejscu nie zapomnij przyjrzeć się 900-letniemu drzewu oliwnemu, które zostało specjalnie sprowadzone! Van Der Ende Racing inn ( to tutaj przejedziesz się kartingiem przez największy kryty tor kartingowy w Europie. Wyobraź sobie jazdę na torze o długości 1,2 km z mostami, wzniesieniami i ponad 25 zakrętami! Największy kryty tor kartingowy w Europie znajduje się w Poeldijk. Fietsverhuur Westland ( poznaj Westland na rowerze. Przejażdzka rowerowa wzdłuż plaży, przez wydmy oraz lasy i ogrody. To tutaj wypożyczysz rowery z przeżutkami, E-bike i wiele innych do zwiedzania okolicy. Zaplanuj wycieczkę rowerową i zobacz wiele ciekawych miejsc na Westlandzie, takich jak np. Het Nationaal Park Hollandse Duinen (Park Narodowy Holenderskie Wydmy), Bunkers in het Westland (Bunkry na Westlandzie - z okresu II wojny światowej). Het Nationaal Park Hollandse Duinen ( wybrzeże Westland znajduje się w jednym z najpiękniejszych rezerwatów przyrody w Holandii, a mianowicie w Parku Narodowym Hollandse Duinen. Rezerwat przyrody dla prawdziwych miłośników wydm i plaż. Obszar Parku Narodowego Hollandse Duinen rozciąga się od Hoek van Holland do Langevelderslag (Noordwijk). Obszar wydm ma 43 kilometry długości, do 8,5 km szerokości i około 200 km2 powierzchni. To piękny nadmorski krajobraz, w którym na przemian występują osiedla, wydmy, wioski morskie i miasta. Wybrzeże Westland znajduje się również w Parku Narodowym Hollandse Duinen. Westland ma 8 kilometrów plaży, od Slag Vlugtenburg do Sand Motor. Plaża jest czysta, szeroka i cicha, gdzie odnajduje się wiele przybrzeżnych, brodzących ptaków oraz również pojawiają się foki! Wydmy są idealne do spacerów, jazdy na rowerze i jazdy konnej. Bunkers in het Westland ( w Westlandzie jest wiele bunkrów oraz muzea z czasów drugiej wojny światowej, które napewno warto zwiedzić w wolnym czasie. Część Westlandu, w tym cała wioska 's-Gravenzande, znajdowały się podczas drugiej wojny światowej w obrębie „twierdzy Hoek van Holland”. Wokół tej fortecy były bunkry, rowy i zapory. Dwie różne siedziby twierdzy znajdowały się w Westlandzie, w tym jedna w Staelduinse Bos. Na Westlandzie wciąż jest wiele bunkrów które można zobaczyć podczas przejażdzki na rowerze lub odwiedzając muzea takie jak: Bunker Bremen ( to muzeum wojsk obrony przybrzeżnej które warto zwiedzić. Bunkier w Bremie to nowa lokalizacja fundacji Fort aan den Hoek van Holland, działającej jako zarejestrowane „Holenderskie Wojskowe Muzeum Obrony Wybrzeża”. Poza magazynem, bunkier służy do realizacji projektów edukacyjnych, prezentacji, centrum wiedzy oraz przygotowywania mobilnych wystaw. Współpraca z fundacją „Zuid-Hollands Landschap” umożliwia połączone wycieczki po wyjątkowym rezerwacie przyrody Vinetaduin. Atlantikwall-Museum ( to muzeum oraz duży niemiecki bunkier który znajduje się na Noorderpier Hoek van Holland od 1943 roku. Ten bunkier, bunkier z bronią typu 611, był częścią niesławnego Wału Atlantyckiego podczas drugiej wojny światowej.

Na wstępie chcę podziękować koledze maniek-pc za pamięć, że jakiś czas temu na innym portalu pojawiły się moje bazgroły. Po drugie chcę podziękować za prośbę o ponowne ich wystawienie. Bo jednak ktoś je przeczytał i utkwiły mu w sprawą jest to,że tekst nie jest pierwszej świeżości ( napisałem powstał i ukazał się już 2 lata temu),ale znając Holendrów zbyt dużych zmian nie wprowadzili-co najwyżej zmiany po co poprawiać coś co działa poprawnie?!PZW powninno brać przykład z takich organizacji. Także wszystkich chętnym na wędkowanie w Holandii proponuję o zaczerpnięcie języka na miejscu co się zmieniło. Życzę miłej lektury. Pracując za granicą, nie chciałem rezygnować z mojego hobby, jakim jest wędkarstwo. I pewnie nie jeden z was też nie chce. A że w Holandii wody pod dostatkiem - w postaci kanałów, stawów, rzek no i morza; także można sobie użyć w wolnych chwilach. Ale nie o tym mowa. Chcę napisać o przepisach wędkarskich panujących w tym kraju, które są bardzo skrupulatnie egzekwowane przez organy prawne. By można tu było wędkować bez żadnych kłopotów. Na początku zrobiłem mały rekonesans i poszedłem popytać się wędkujących tu polaków - co, gdzie i jak? To dowiedziałem się, że są tu dwa rodzaje zezwoleń do wędkowania tzw. sportowa karta wędkarska i pełna karta wędkarska. W tej pierwszej wolno łowić tylko na jedno wędzisko i to, że mogę ją kupić na poczcie. Poza tym się więcej od nich nic nie dowiedziałem. Lecz, to za mało by móc tu wędkować. Potem zajrzałem do internetu – swoja droga kopalnia wiedzy, ale dosłownie trzeba było pokopać, żeby się czegoś dowiedzieć. Znalazłem tam stronę Holenderskiego Związku Wędkarskiego - Sportvisserij Nederland. Moje zdziwienie, tekst po polsku, a tam wszystko napisane, ale trzy po trzy. Więc wam go streszczę. W Holandii niezależnie od wieku trzeba mieć wykupione zezwolenie na wędkowanie. Ale po kolei: - Kleine VISpas – zwana sportową; pozwolenie ważne 1 rok (od 1 stycznia do 31 grudnia), zezwala wędkować jednym kijem, lecz trzeba wiedzieć jedno, że nie można nią łowić na wszystkich wodach (trzeba mieć listę akwenów na których nam wolno). Poza tym kolejna ważna sprawa: wszystkie złowione ryby wypuszczamy z powrotem!!!!!!! Nabyć można ją na poczcie. Koszt takiego zakupu to jakieś 17 euro (cena może ulegać zmianą w zależności od roku). Dostajemy zezwolenie wraz z listą łowisk, na których możemy wędkować, lecz nie zostajemy przypisani do żadnego koła wędkarskiego. Oto ogólne reguły obowiązujące podczas połowu na tą kartę: 1) Posiadając kartę Kleine VISpas można łowić wyłącznie za pomocą jednej wędki oraz używając tzw. zalecanych rodzajów przynęt, są to: - Chleb, ziemniaki, ciasto, ser, zboża i nasiona;- Robaki i krewetki;- Owady, larwy owadów (np. czerwie) oraz ich imitacje pod warunkiem, że ich długość nie przekracza 2,5 cm. 2) Złowioną rybę należy wypuścić z powrotem do tego samego zbiornika wodnego wstanie nieuszkodzonym 3) Zabrania się zabijania ryb lub zabierania ich ze sobą. 4) Ponadto posiadacz karty Kleine VISpas zobowiązany jest przestrzegać podanych poniżej warunków ogólnych oraz przepisów prawnych. Nie przestrzeganie warunków oraz przepisów prawnych będzie traktowane, jako połów bez zezwolenia (pisemnej zgody) oraz jako naruszenie ustawy o rybactwie. - VISpas– pełna karta wędkarska-wydawana na okres od 1 stycznia do 31 grudnia, daje nam największe możliwości, ponieważ zostajemy zapisani do jednego z regionalnych kół wędkarskich (tam gdzie kupiliśmy kartę, czyli w najbliższym sklepie wędkarskim w waszej okolicy – koszt, to ok. 30 euro), a dzięki temu dostajemy dostęp do 90% wód w tym kraju, za pomocą porozumienia zawartego pomiędzy regionalnymi oddziałami związku. Ale mimo, że dostajemy większe możliwości, to i tak obowiązują nas pewne reguły: 1) Możemy dokonywać połowu za pomocą maksymalnie dwóch wędek, wyposażonych w maksymalnie trzy haczyki o jednym, dwóch lub trzech ostrzach oraz wszystkich prawnie dozwolonych przynętach. 2) Złowioną rybę należy wypuścić lub od razu zabić, jeżeli jest przeznaczona do konsumpcji. Złowione ryby, które zabieramy ze sobą można przetrzymywać w siatce na ryby. Na obszarze większości łowisk obowiązują limity połowowe i wymiary ochronne większości ryb. 3) Zabrania się sprzedaży złowionych ryb. 4) Każdy posiadacz karty VISpas nieprzestrzegający regulaminu i przepisów prawnych i przyłapany na wędkowaniu, będzie traktowany jakby łapał bez zezwolenia. - JeugdVISpas – zezwolenie, które musi posiadać dziecko lub młodzież do lat 14, by mogło wędkować. Młodzi adepci otrzymują te same uprawnienia, co dorośli posiadacze karty VISpas. Otrzymują pełen wykaz łowisk, prawo do wędkowania dwoma wędkami i plastikową kartę przynależności do związku. No i oczywiście cena tej karty jest wiele niższa niż cena karty VISpas. Jest jednak małe odstępstwo osoba mająca mniej niż 14 lat może łowić bez zezwolenia, ale tylko pod opieka dorosłego mającego wykupione zezwolenie i może jedynie łowić na jeden kij!!!!! Kilka ważnych punktów posiadaczy kart VISpas i Kleine VISpas: 1. Krajowa lista łowisk oraz ewentualne listy poszczególnych federacji lub stowarzyszeń dołączone do karty VISpas są ważne tylko i wyłącznie w połączeniu z ważną kartą VISpas. To samo dotyczy krótkiej listy łowisk. Jest ona, bowiem ważna jedynie w połączeniu z ważną kartą Kleine VISpas. Same listy łowisk nie są, więc żadnym dokumentem prawnym. Zabrania się: 2. Organizowania zawodów wędkarskich bez uzyskania pisemnej zgody od organizacji lub związku wędkarskiego uprawnionego do połowu. Jeśli wzdłuż brzegu zbiornika wodnego ustawione zostaną stanowiska przeznaczone dla zawodników to nie należy ich zajmować. 3. Łowienia lub karmienia ryb zabarwionymi robakami. 4. Wykonywania czynności, które mogłyby doprowadzić do zakłócenia spokoju, zniszczenia lub wyrządzenia szkody przyrodzie lub czyjejś własności oraz będących uciążliwymi dla innych osób. 5. Łowienia w sposób, który umożliwiałby ptakom (wodnym) złapanie przynęty. 6. Pozostawiania żyłki lub innych odpadków na miejscu połowu. Miejsce połowu musi pozostać czyste!!!! 7. Wstępu na tereny i brzegi prywatne bez uzyskania zgody od właściciela, również w przypadku, jeśli mamy prawo do połowu w przyległym zbiorniku wodnym. 8. Wstępu na grunty rolne i uprawne lub miejsca porośnięte nieściętą trawą, bez ważnej zgody na przejście. 9. Doprowadzania do kontaktu zwierząt domowych z wypasanym bydłem. Należy zawsze zamykać ogrodzenie miejsca wypasu bydła. Na terenach wypoczynkowych oraz w rezerwatach przyrody należy przestrzegać wszystkich przepisów i zasad tam obowiązujących. Często podawane są one w postaci znaków. Posiadacz karty VISpas lub Kleine VISpasoraz dołączonych do nich list łowisk zobowiązany jest niezwłocznie okazać je upoważnionym kontrolerom związku wędkarskiego, poszczególnych organizacji lub Sportvisserij Nederland, funkcjonariuszom policji lub innym uprawnionym do tego urzędnikom. Należy niezwłoczniewykonywać polecenia wymienionych osób. Każdy dokonuje połowu na własne ryzyko i jest osobiście odpowiedzialny za swoje postępowanie. Sportvisserij Nederland, federacje lub związki wędkarskie oraz właściciele łowisk nie ponoszą z tego tytułu żadnej odpowiedzialności. Łowiska są wyłącznie własnością prywatną, lecz karty VISpas i Kleine VISpas wraz z dołączonymi do nich listami łowisk pozostają własnością odpowiednio związku, który wydał daną kartę oraz Sportvisserij Nederland. Wyżej wymienione zasady obowiązują na terenie wszystkich łowisk znajdujących się na listach. W zależności od miejsca obowiązywać mogą na nich dodatkowe, bardziej restrykcyjne warunki specjalne. Są one określane przez poszczególne federacje i dotyczą określonego łowiska. I tak np. o określonej porze roku zabronione może być używanie pewnych rodzajów przynęty lub określone gatunki ryb należy wypuszczać z powrotem do wody. Ponadto czasem podawane są mniejsze wymiary ochronne niż przewiduje to prawo. Dlatego należy bardzo uważnie przeczytać listę łowisk przed rozpoczęciem połowu. Często niezbędne jest dodatkowe pozwolenie na przejście. Informacje na ten temat uzyskać można na miejscu. Postępowanie z rybą · Staraj się nie dopuścić do tego, żeby ryba połknęła haczyk. · Złowioną rybę trzymaj tylko mokrymi rękoma. · Usuń haczyk najostrożniej jak to tylko możliwe. Wiadomo, Holandia kraj bardzo pro-ekologiczny, także są tu również przepisy dotyczące stosowania ołowiu: Ołów nie jest naturalnym elementem środowiska naturalnego. Jest niebezpieczny dla zwierząt i ludzi. Dlatego należy go używać w sposób ograniczony i należy zapobiegać zgubieniu. Ważniejsze zalecenia to: • kupuj tylko pudełka z dozownikami kulek ołowianych, które dozowane są pojedynczo• używaj tylko miękkich kulek ołowianych; ułatwia to ich zdejmowanie z żyłki oraz pozwala na wielokrotne użycie• do sztucznych przynęt zawierających ołów używaj specjalnego mocowania, dzięki czemu zmniejszysz ich zużycie• ołów, którego już nie używasz oddaj do miejsca składowania odpadów chemicznych. Są także przepisy dla poławiaczy karpi i amurów…. • Łów tylko za pomocą systemów bezpiecznych dla ryb• Przy odhaczaniu i fotografowaniu zawsze używaj maty do odhaczania• Przy odhaczaniu i fotografowaniu zadbaj o to, aby ryba pozostała mokra• Obchodź się odpowiedzialnie z workiem, w którym przechowujesz ryby• Wrzuć rybę z powrotem do wody, w której została złowiona. W tym kraju są także okresy ochronne na niektóre rodzaje przynęt. Okres ten obowiązuje od 1 kwietnia do ostatniej soboty maja i w tym czasie jest zakaz używania przynęt tj.: -robaków lub ich imitacji-przynęt mięsnych-martwej rybki lub jej kawałków bez względu na rozmiar-wszelkich rodzajów przynęt sztucznych, z wyjątkiem sztucznej muszki mniejszej niż 2,5 cm. IJsselmeer zakaz ten obowiązuje od 16 marca do 30 czerwca. Uwaga: w przypadku pewnej liczby łowisk znajdujących się na listach obowiązuje dłuższy okres ochronny. Informacje na ten temat uzyskać można od odpowiedniej federacji lub na terenie łowiska. Okresy ochronne poszczególnych gatunków ryb: - Szczupak - 1 marca do 30 czerwca- Sandacz i Okoń - 1 kwietnia do ostatniej soboty maja- Brzana, Kleń, Jelec, Świnka, Jaź, Lipień - 1 kwietnia do 31 maja- Pstrąg potokowy, Pstrąg źródlany - 1 października do 31 marca- Troć, Łosoś - cały rok Wymiary ochronne ryb słodkowodnych Węgorz - 28 cmOkoń - 22 cmBrzana - 30 cmStornia - 20 cmPstrąg źródlany, pstrąg potokowy, pstrąg tęczowy - 25 cmKleń - 30 cmWzdręga - 15 cmJelec - 15 cmŚwinka - 30 cmSzczupak - 45 cmSandacz - 42 cmLipień - 35 cmJaź - 30 cmLin - 25 cm Gatunki ryb będące pod ochroną: ukleja, minog strumieniowy, śliz, różanka, sum, piskorz, koza, głowacz biało-płetwy, minog rzeczny i jesiotr zachodni. Ważne!!!!!!!!! Teraz o zakazach: - zakaz zabierania amura białego, ze względu na jego rolę w ekosystemie jest odpowiedzialny za rozwój roślinności wodnej - zakaz używania żywej przynęty tzn. kręgowców (żywych: ryb, płazów, gadów, ptaków i ssaków). Łowienie nocą W czerwcu, lipcu i sierpniu na większości wód można łowić przez całą noc. W pozostałych miesiącach dokonywać połowu można od godziny poprzedzającej wschód słońca do dwóch godzin po zachodzie słońca. Na niektórych łowiskach można łowić również poza okresem od czerwca do sierpnia. W celu uzyskania dalszych informacji skorzystaj z list łowisk. Nocne połowy są zabronione na IJsselmeer oraz znajdujących się w jego okolicy otwartych portów. Trochę danych o wędkarstwie morskim. Wędkarstwo w strefach połowu, na wodach przybrzeżnych i na morzu. W Holandii połowów dokonuje się oczywiście nie tylko na wodach śródlądowych. Wędkarze łowią również na morzu, a to wiąże się z innymi przepisami niż wędkarstwo śródlądowe. Ogólnie rzecz biorąc, przepisy dotyczące wędkarstwa morskiego są uproszczone. Należy wiedzieć, iż ustawa o rybactwie rozróżnia trzy różne rodzaje obszarów: „strefy połowu”, „wody przybrzeżne” i „obszar morski”. W przypadku każdego z obszarów mamy do czynienia z innymi przepisami. Wody przybrzeżne. Do wód przybrzeżnych należą Waddenzee, holenderska część Dollard i Eems, ujście rzeki Mozy, Nieuwe Waterweg do linii wschodniego portu Maassluis do zielonego światła naprowadzającego nr 14, Calandkanaal z otwartymi portami, aż do najdalej wysuniętego w morze wału, Beerkanaal wraz z otwartymi portami, Zeegat van Goeree, Brouwerhavensegat, Oosterschelde i Westerschelde. Uwaga: Obszar morza wzdłuż północno- i południowo-holenderskich plaż oraz obszar powyżej Waddeneilanden nazywany jest praktycznie zawsze wybrzeżem, ale według ustawy o rybactwie nie należy do „wód przybrzeżnych". Obszar morski. Do obszaru morskiego zaliczane są, wbrew temu, co można by sądzić, jedynie niektóre obszary wodne: porty IJmuiden (włącznie z wewnętrznymi falochronami) wraz z kanałami prowadzącymi do Noordzeekanaal, Uitwateringskanaal w Katwijk oraz porty Scheveningen, aż do najdalej wysuniętego w morze wału. Strefa połowu. Strefą połowu nazywa się obszar Morza Północnego wzdłuż wybrzeża Holandii, znajdujący się za obszarem morskim i wodami przybrzeżnymi. Strefa połowu to po prostu to, co w języku potocznym nazywamy „morzem”. W strefie połowu, wodach przybrzeżnych i na obszarze morskim do łowienia za pomocą wędki nie potrzebne jest żadnezezwolenie. W przypadku wód przybrzeżnych dopuszczalne jest łowienie za pomocą (maksymalnie) dwóch wędek. Mam nadzieję, że tekst będzie bardzo przydatny wszystkim osobą, nie tylko tym wyjeżdżającym tu do pracy, ale i tym, którzy tu przyjadą na urlop lub wyprawę. Pozdrawiam Jarek

Jeśli nie możesz pokonać wroga, zaprzyjaźnij się z nim. Dewizę tę zalewani zewsząd przez wodę Holendrzy opanowali do perfekcji. „Deus mare, Batavus litora fecit”, czyli „Bóg stworzył morze, ale Holender wybrzeża” – mawiali średniowieczni mieszkańcy Niderlandów. Także współcześni zwykli z dumą powiadać, że Bóg stworzył świat, ale swój kraj oni sami. I nie ma w tym wielkiej przesady. Spora część Holandii składa się z terenów wydartych wodzie (mowa tu o osuszaniu i tworzeniu polderów). Alblasserwaard / fot. Eppo W. Notenboom Mało który kraj jest tak silnie związany z wodą jak Holandia, położona u ujścia trzech wielkich rzek: Renu, Mozy i Skaldy, a w znacznej części na terenach poniżej poziomu morza. Wodny żywioł od zawsze był jej przekleństwem i dobrodziejstwem jednocześnie. Zabierał ziemię i dobytek, ale także przyczynił się do jej potęgi. Żyzna gleba dawała dobry plon, a dobrze rozwinięta flota sprawiła, że dzięki handlowi morskiemu ten niewielki kraj wyrósł na jedną z największych potęg gospodarczych nowożytnej Europy. Dzięki umiejętności Holendrów osuszania zbiorników wodnych europejskie terytorium Holandii mogło rozrastać się bez konieczności dokonywania podbojów. Przykładem najmłodsza prowincja Flevoland (ustanowiona 1 stycznia 1986 r.), która znajduje się na obszarze dawnej zatoki Zuiderzee. W wyniku osuszania powierzchnia kraju zwiększyła się z 33,6 tys. km² (1960) do 41,5 tys. km² (1992). 2/5 obszaru Holandii to poldery! Noordoostpolder Ze względu na ukształtowanie terenu i zależność od Morza Północnego, a także wspomnianych wielkich rzek, w Holandii zachodziły nieustanne zmiany o charakterze geograficznym i demograficznym. Do geograficznych należy zmiana kształtu wybrzeża i powstanie w XIII – XV w. Wysp Zachodniofryzyjskich i zatoki Zuiderzee, co było wynikiem wdarcia się Morza Północnego w głąb lądu. Podniesienie się poziomu morza w III w. i częste powodzie sprawiły, że z terenów nadbrzeżnych masowo emigrowali Fryzowie, po których pozostała tylko nazwa. Osuszanie zatok zmuszało przekształcanie się miast rybackich w rolnicze, czego przykładem Veere. Los tego miasta doskonale pokazał holenderski dokumentalista Beert Haanstra w dokumencie „…en de zee was niet meer” (1955) (pol. „I morza już nie ma”). Ponadto walka z żywiołem ukształtowała charakter Holendra jako człowieka pracowitego, wytrwałego i umiejącego pracować w zespole. Bez współpracy z sąsiadem żaden gospodarz nie mógłby przecież osuszyć swojego pola. No i trudno nie wspomnieć o tym, że po zalewanej przez wodę Holandii nawet św. Mikołaj porusza się na… statku! Z nadmiarem wody walczono tak, jak na to pozwalały umiejętności. Przed 2500 laty Fryzowie budowali swoje wioski na sztucznych wzniesieniach. Tradycja ta zresztą przetrwała wieki w postaci tzw. terpów. Spotykamy je także na polskich Żuławach, na których w XVI wieku osiedlali się holenderscy mennonici (zobacz: Holandia na Żuławach). Pierwsze poldery zaczęto tworzyć już w VIII w. a groble wznoszono od około pierwszego tysiąclecia. Prawdziwy przełom w technice osuszania ziem przyniosło jednak dopiero zastosowanie wiatraków, wynalezionych w XV wieku. Służyły one do odpompowywania wody z polderów do kanałów, a system ten funkcjonował aż do końca XIX w. W dawnej Holandii funkcjonowało 10 000 wiatraków, z czego do dziś przetrwało jedynie 1200. Służą obecnie niejednokrotnie jako budynki mieszkalne i piękna ozdoba krajobrazu. A czyż można sobie wyobrazić Holandię bez wiatraków? Wiatraki z Kinderdijk W XX wieku rolę wiatraków przejęły sterowane komputerowo pompy. Za ich pomocą woda odprowadzana jest z kanałów polderu do specjalnych zbiorników i kanałów retencyjnych umiejscowionych poza granicami polderu. W razie suchego lata zgromadzona w nich woda jest przepompowywana z powrotem do polderu, zapewniając odpowiednie nawadnianie pastwisk, pól i terenów ogrodniczych. Obecnie w Holandii znajduje się 445 polderów. Najmniejszy ma zaledwie hektar powierzchni , a największy – wschodnia część prowincji Flevoland (Oostelijk Flevoland) – ma powierzchnię 54 000 hektarów. Ale najważniejszy problem dla Holandii stanowi kwestia ochrony jej terytorium przed powodziami, których straszliwych skutków doświadczyła wielokrotnie. Najtragiczniejsza z nich miała miejsce 1 lutego 1953 r., kiedy to woda przerwała tamy i wdarła się w głąb kraju na odległość 75 km, zabijając 1835 osób i kilkadziesiąt tysięcy sztuk bydła. Ogromne straty w wyniku zasolenia ziem poniosło rolnictwo, a samo osuszanie zalanych terenów zajęło ponad 10 miesięcy. Od wieków zabezpieczano się więc przed powodziami różnego rodzaju tamami i groblami (hol. dijk, dam). Naturalną ochronę wybrzeża, zwłaszcza od ujścia Renu po miasto Den Helder, gdzie linia brzegowa jest prosta, stanowią plaże i wydmy, których wysokość sięga 60 m. Ponieważ podmywane przez morze wydmy ulegają nieustannej erozji, specjalne statki co jakiś czas podsypują na plażę piasek wydobywany z dna morskiego w odległości 10-20 km od lądu. Na zdjęciu: groby ofiar powodzi z 1953 r. Kolejnym rozwiązaniem są groble, usypywane przez Holendrów od tysiąca lat, ale i to zabezpieczenie okazało się niewystarczające. Dwie katastrofalne powodzie – z lat 1916 i 1953 – doprowadziły więc do powstania ambitnych planów hydrotechnicznych, które na zawsze zmieniły oblicze Holandii. Ale jak zostało to powiedzane w dokumencie Haanstry „De stem van het water” – jeśli Holendrzy zamierzają żyć dalej w tym małym kraju, muszą myśleć z rozmachem. Pierwszy z tych planów wymusiła powódź z 1916 r. W jej wyniku ostatecznie zrealizowano projekt odcięcia zatoki Zuiderzee od morza. Nie był to nowy plan – z zamiarem zamknięcia Zuiderzee noszono się już od drugiej połowy XVII w., ale nie pozwoliła na to ówczesna technologia. Do tematu powrócił pod koniec XIX w. inżynier Cornelis Lely, a projekt wdrożono w 1918 r. przez budowę olbrzymiej, wynoszącej 32 km długości tamy Afsluitdijk (dosłownie: tama zamykająca). Tama rozciąga się od Den Oever w prowincji Holandia Północna do Zurichu we Fryzji. Jej szerokość wynosi 90 m, a wysokość 7,25 m. Praktyczni Holendrzy wykorzystali ją do zbudowania autostrady A7/E22, łączącej Amsterdam i Groningen. Afsluitdijk Odcięcie Zuiderzee spowodowało powstanie jeziora IJselmeer i skrócenie linii brzegowej o około 600 km. Ponadto umożliwiło stworzenie trzech wielkich polderów: Noordoostpolder o powierzchni 48 000 ha, Oostelijk Flevoland – o pow. 54 000 ha i Zuidelijk Flevoland o pow. 44 000 ha. Po zasiedleniu wyłoniła się z nich najmłodsza prowincja Flevoland. Z ambitnego planu osuszenia całego Zuiderzee zrezygnowano, ale w 1976 r. postawiono tam jeszcze jedną tamę – Markerwaarddijk (dawniej Houtribdijk), w wyniku czego z IJsselmeer wyłoniło się na południu jezioro Markermeer. Katastrofalna powódź z 1953 r. doprowadziła do powstania planu Delta, zakładającego budowę systemu tam i zapór odgradzających od Morza Północnego ujścia Renu, Mozy i Skaldy. W ramach tego planu zbudowano mobilną zaporę wodną na rzece Hollandse IJssel (1958), a następnie cztery główne tamy: Haringvliet (1971), w cieśninie Brouwershaven (1972), na Skaldzie Wschodniej i na cieśninie Veere. Realizacja Planu Delta trwała 30 lat, zakończyła się w 1986 r., a kosztowała około 15 miliardów dolarów. Ostatnim wielkim projektem było zabezpieczenie Rotterdamu przed skutkami cofki na Renie (wdzieranie się morskich fal mogłoby zatopić miasto). Ponieważ ze względu na transport morski odbywający się na Nieuwe Waterweg budowa stałej zapory nie wchodziła w grę, zdecydowano się na zbudowanie olbrzymich wrót, zamykanych w razie potrzeby. Maeslantkering (największa ruchoma budowla hydrotechniczna na świecie) zostało oddane do użytku w 1997 r., po sześciu latach budowy. Na zdjęciu poniżej: Maeslantkering. Trzeba przy tym zaznaczyć, że planując te wszystkie obiekty hydrotechniczne Holendrzy nie zapomnieli o ochronie środowiska naturalnego. Aby zapobiec przekształcaniu się dawnych obszarów morskich w zbiorniki słodkowodne, zadbano o nieustanny dopływ świeżej słonej wody. Zbudowanie wszystkich wyżej wymienionych obiektów nie kończy jednak walki Holandii o przetrwanie w starciu z wodnym żywiołem. Kolejne zagrożenie, o którym muszą pomyśleć już dziś, wiąże się z ociepleniem klimatu i groźbą podniesienia poziomu wód (do roku 2100 ma się on podnieść o 1,3 m, a do 2200 o 4 metry). Raimond Spekking: Oosterschelde-Sturmflutwehr, Pfeiler Nordseeseite Szacuje się, że w związku z tym zjawiskiem jedna czwarta budowli hydrotechnicznych nie spełnia już norm bezpieczeństwa. W związku z powyższym rząd Holandii powołał Komisję „Delta”, która ma pokierować nowymi projektami. Mają one być długoterminowe i innowacyjne, uwzględniając potrzeby gospodarki, bezpieczeństwa energetycznego lub ochrony środowiska. Nie trzeba dodawać, że ochrona Holandii przed wodą kosztuje podatnika ogromne pieniądze. Ponadto czuwanie nad bezpieczeństwem kraju jest obowiązkiem każdego. I tak każdy, kto posiada na swoim terenie kanał odwadniający, ma obowiązek dbać o jego drożność. Obrona przed wrogami Praktyczni Holendrzy nie byliby sobą, gdyby nie starali się wykorzystać wody w innych celach niż żegluga czy nawadnianie polderów. Skoro mieli jej pod dostatkiem, postanowili używać jej także w celach obronnych, zalewając tereny zagrożone zdobyciem przez nieprzyjaciela. Woda musiała być na tyle głęboka, aby uniemożliwić marsz piechoty, ale na tyle płytka, aby nie mogły po niej pływać łodzie transportujące wojsko lub amunicję. Po raz pierwszy wykorzystano tę metodę w latach 1573 i 1574 przeciwko Hiszpanom oblegającym Alkmaar i Lejdę. W następnym wieku zbudowano w oparciu o tę metodę i przy wykorzystaniu istniejących zbiorników wodnych cały system śluz i fortyfikacji tworzących tzw. Holenderską Linię Wodną (Starą). W 1672 r., w czasie trzeciej wojny angielsko-holenderskiej, Holenderska Linia Wodna sprawdziła się, skutecznie powstrzymując wojska Ludwika XIV. System ten co prawda zawodził w czasie mrozów (przekonano się o tym w czasie wojen napoleońskich), ale w II połowie XIX wieku linię wodną rozbudowano i zmodernizowano, tworząc tzw. Nową Linię Wodną. Na mapce powyżej: Stara Linia Wodna. Co ciekawe, mimo że system obronny oparty na zalewaniu polderów nie zdał egzaminu w czasie II wojny światowej, gdyż o sukcesach militanych Niemiec przesądziło lotnictwo, władze Holandii poważnie rozpatrywały stworzenie nowej linii wodnej dla obrony przed… postępującą na zachód Armią Czerwoną. Plan zakładał skierowanie wód Renu i Waalu w koryto IJssel, dzięki czemu powstałoby gigantyczne rozlewisko. Planu tego nie zrealizowano, a budowle nowego systemu rozebrano. Na wieki wieków woda “Czy my kiedykolwiek uwolnimy się od wody?” – pyta Bert Haanstra w „De stem van het water” (Głos wody) z 1966 r. I zaraz odpowiada, że: „Nie. Tkwimy w niej po uszy. I musimy z nią żyć od małego”. Zgodnie z tą zasadą Holendrzy już małe dzieci oswajają z wodą, a gdy nieco podrosną, uczą ich pływania. I nie ma zmiłuj! Nie pomogą żadne łzy. Kadr z filmu: „De stem van het water” W Holandii pływają nawet krowy, choć te akurat tylko na specjalnych tratwach. A gdy woda w kanałach zamarznie, znowu daje o sobie znać holenderski pragmatyzm. W odstawkę idą łódki, a na nogach pojawiają się łyżwy (jeżdżono na nich już od wieków, co doskonale pokazuje holenderskie malarstwo). I każdy tylko czeka, aby temperatura obniżyła się na tyle, aby można było dać sygnał do wyczekiwanego wyścigu 11 miast – Elfstedentocht. Trasa długości prawie 200 km przebiega zamarzniętymi kanałami, rzekami i jeziorami pomiędzy jedenastoma miastami Fryzji. Elfstedentocht – kadr z filmu “De stem van het water” Niestety, wskutek ocieplania się klimatu wyścig odbywa się coraz rzadziej, ostatni miał miejsce w 1997 r. Renata Głuszek Zdjęcia: Eppo Notenboom, Wikimedia Commons, “De stem van het water” (Bert Haanstra), Dorota Mazur

Holandia to kraj, którego znaczna część powierzchni leży w depresji. Holendrzy od wieków zmagają się z wodą, której mają raczej za dużo niż za mało, i przez którą nie ma (nie było?) zbyt wiele miejsca na uprawy czy pastwiska. Z tego też powodu powstało w Holandii mnóstwo polderów (między innymi cała prowincja Flevoland leży na polderze, oraz byłej wyspie Urk), z których woda wypompowywana była wpierw za pomocą wiatraków (patrz: Kinderdijk), a obecnie za pomocą ogromnych stacji odpompowywania. Żeby poldery nie były ponownie zalane, Holendrzy ogrodzili się ogromnymi groblami (dijken), które są pod stałą kontrolą, żeby na przykład nie zagnieździły się w nich króliki, czy inne dziurawiące groblę stworzenia. Poza polderami i groblami powstało także mnóstwo tam (dammen) na rzekach, a same rzeki zostały bardziej lub mniej uregulowane. Zabieranie wodzie miejsca oraz budowanie domów w niebezpiecznie położonych obszarach, doprowadziło jednak do paru katastrof, z czego największej w lutym roku 1953, kiedy to pod wodą życie straciło ponad 2500 osób. Niebieskim kolorem zaznaczona Holandia pod poziomem morza: Po roku 1953 w Holandii ruszyły ogromne prace mające na celu zapobieżenie przyszłym powodziom. O ironio, plany te powstały już przed katastrofą. Ich autor, Johan van Veen, ostrzegał już w roku 1937, że groble na południowym-zachodzie Holandii są za niskie. W roku 1950 udało się zamknąć dwa ujścia rzek Brielse Gat oraz Botlek, jednak powód tych prac był odmienny. Tamy na Brielse Gat oraz Botlek jako główny cel miały utworzyć zbiorniki ze słodką wodą na potrzeby ogrodnictwa. Ponadto, zniszczenia wojenne i koncentracja kraju na odbudowie z tych zniszczeń sprawiły, że priorytety Holandii leżały w całkiem innych miejscach. Dwadzieścia dni po katastrofie, 21 lutego 1953 roku, powołano tzw. Deltacommissie (Komisja Delty) pod przywództwem dyrektora generalnego Rijkswaterstaat (część Ministerstwa Infrastruktury i Środowiska, odpowiedzialna za zarządzanie wodą) Augusta Godfrieda Marisa. Komisja ta miała do wyboru jedną z dwóch opcji: albo podniesienie i wzmocnienie ponad tysiąca kilometrów grobli, albo zamknięcie niektórych ujść rzek, przez które woda mogła znów wedrzeć się do środka lądu. Jedynym wymogiem było to, by drogi morskie Westerschelde oraz Rotterdamse Waterweg, prowadzące do portów w Antwerpii, Gencie oraz Rotterdamie, pozostały otwarte. Żeby móc wybudować te ogromne zapory wodne w ujściu rzek, potrzebne były wpierw mniejsze "pomocnicze" tamy wgłąb lądu: de Zandkreek, de Krammer, de Grevelingen oraz het Volkerak (patrz grafika poniżej). Aby ułatwić realizowanie programu, w 1959 roku w życie weszło tzw. "prawo Delty" (hol. Deltawet). Budowę pierwszej zapory wodnej/bariery przeciwpowodziowej rozpoczęto już w 1954 roku na rzece Hollandse IJssel. Tama ta miała chronić jedno z bardziej kluczowych z powodu dużej gęstości zaludnienia tego terenu, i bardziej zagrożonych zalaniem miejsc w Holandii (znajduje się tam bowiem najniższy punkt kraju, Nieuwerkerk aan den IJssel, 6,76 m Jej otwarcie nastąpiło w r. 1958. Kolejne projekty to: Zandkreekdam (1960 r.); Veerse Gatdam (1961 r.); Grevelingendam (1965 r.); Volkerakdam (1969 r.); Haringvlietdam (1971 r.); Brouwersdam (1971 r.); Markiezaatskade (1983 r.); Oosterscheldekering (1986 r.); śluza Bathse spuisluis (1987 r.); Oesterdam (1997 r.); Philipsdam (1997 r.); Maeslantkering (1997 r.) oraz Hartelkering (1997 r.). Zapory te na co dzień stoją otwarte, dzięki czemu rzeka swobodnie wpływa do morza. W przypadku poważnego sztormu natomiast zapory zostają zamknięte, przez co morze nie może wpłynąć wgłąb lądu. Pijlerdam Projekt Delta, poza zapewnieniem bezpieczeństwa w czasie poważnych sztormów, ma także parę innych zalet. Tak też na przykład przesunęła się bardziej na zachód granica wody słodkiej, która stała się również łatwiej dostępna dla rolnictwa. Ponadto, poprzez połączenie wysepek prowincji Zelandia, znacznie poprawiła się dostępność wcześniej niemal całkowicie odizolowanych terenów. Dużo łatwiej można także rzekami zarządzać. Jednym z ciekawszych projektów Deltawerken jest tzw. Maeslantkering. Jest to zapora ruchoma położona w ujściu "Nowej Drogi Wodnej" (hol. Nieuwe Waterweg), która prowadzi do portu w Rotterdamie. Pierwotnie chciano usypać wyższe groble wzdłuż Nieuwe Waterweg, ale osiągnięcie wystarczającej do zapewnienia bezpieczeństwa wysokości okazało się za drogie. Zdecydowano się więc na zaporę, która będzie się mogła zamknąć w momencie, gdy poziom wody w rzece za bardzo się podniesie (w tym przypadku powyżej 3 m Zapora składa się z dwóch potężnych ramion ("drzwi"), wysokich na 22 i długich na 240 metrów każde. Dwie leżące wieże Eiffla. W razie zagrożenia drzwi te zostają w ciągu pół godziny automatycznie zamknięte (pomiędzy nimi pozostaje ok. 80 cm szczelina). Następnie przez około dwie godziny nabierają one wody, przez co stają się coraz cięższe i opadają na dno rzeki. Ruch taki możliwy jest dzięki specjalnie zaprojektowanemu mechanizmowi "stawu kulistego". Te największe na świecie stawy mają średnicę 10 metrów i wyprodukowane zostały przez Skodę. Kiedy zagrożenie minie, woda z ramion zostaje odpompowana i ramiona wracają na miejsce. Proces ten trwa również około 2,5 godziny. Co roku odbywa się próbne zamknięcie Maeslantkering. Automatyczne zamknięcie nastąpiło dotychczas tylko raz: 8 listopada 2007 roku. W styczniu br., w związku z szybkim podniesieniem się poziomu wody, system był przygotowany do zamknięcia, jednak do niego (na szczęście?) nie doszło. Maeslantkering ma chronić Holandię przez kolejne tysiąclecia. Szacuje się, że przekroczenie przez wodę poziomu pięciu metrów (mniej więcej poziom, do którego zapora ma "działać") ma szansę nastąpić raz na lat. Z innych ciekawszych projektów należy wymienić projekt "Ruimte voor water" ("Miejsce dla wody"), o którym napiszę innym razem. Na koniec fajna animacja (niestety po holendersku, ale da się co nieco zrozumieć) na temat wzmacniania tzw. "słabych ogniw" linii brzegowej Holandii:

Duże budowle tego typu w Europie rozbierane są w nielicznych przypadkach. Henryk Przondziono /Foto Gość Zapora w Niedzicy W Polsce nie prowadziło się dotąd celowej rozbiórki żadnej zapory. Jeśli były wady konstrukcyjne - konstrukcje były odbudowywane Rozbiórka zapór wodnych nie jest na świecie zjawiskiem tak powszechnym, jak może to wynikać z najczęściej cytowanych danych. Duże budowle tego typu w Europie rozbierane są w nielicznych przypadkach i to wtedy, kiedy jest z nimi problem - wynika z danych zebranych przez międzynarodowy zespół kierowany przez Polaka. Międzynarodowy zespół hydrologów, którym kierował dr Michał Habel z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego (UKW) w Bydgoszczy, przyjrzał się problemowi rozbierania zapór wodnych. Policzył, ile takich akcji przeprowadzono w ostatnich dekadach w USA i Europie. Chociaż niektóre dane - cytowane np. przez organizacje proekologiczne - sugerują, że jest na to boom, to okazuje się, że nie jest to wcale powszechne zjawisko. A zapory - zwłaszcza jeśli ich właścicielem jest państwo - rozbierane są w bardzo nielicznych przypadkach i to tylko wtedy, kiedy naprawdę jest z nimi jakiś duży problem. Wyniki ukazały się w "Scientific Reports"( "Mnie, jako specjalistę badania rzek, uderzały doniesienia medialne, że w USA rozebrano od 1969 r. ponad 1250 zapór (takie dane podaje baza "American Rivers"). Pojawiały się głosy, że za granicą jest więc boom na rozbieranie takich budowli na rzekach, a w Polsce ciągle niewiele się robi, a wręcz planuje się nowe zbiorniki. Czułem, że społeczeństwo nie do końca jest o tym informowane prawidłowo" - mówi w rozmowie z PAP dr Michał Habel geograf specjalizujący się w hydrologii. Dlatego wraz z zespołem przeanalizował wyniki badań i sprawdził informacje o tych ponad 1000 zaporach. "Okazało się, że do tej liczby wliczona jest również rozbiórka tak małych budowli, jak przepusty pod drogami, niskie piętrzenia, dawne tartaki czy młyny wodne. To z punktu widzenia polskiego języka nie są to zapory, a jedynie niewielkie bariery wodne powodujące piętrzenie wody" - opowiada. Z badań zespołu wynikło, że 85 proc. amerykańskich budowli poddanych rozbiórce ma od 0,5 do 7 metrów. Badacz tłumaczy, że co prawda dla organizmów wodnych nawet 1 czy 2 metry to też jest rodzaj bariery, którą trudno przebyć, ale raczej nie nazwie się takiej konstrukcji zaporą. Nie powinno się więc odnosić wrażenia, że powszechna jest rozbiórka dużych instalacji tamujących przepływ wody na rzekach. "Dla Europy takich danych o rozbiórce zapór nie ma. Jest wprawdzie portal Dam Removal Europe, gdzie podaje się, że w Europie usunięto w ciągu 25 lat 5 tys. barier (po angielsku "dams", czyli de facto zapór). Gdy jednak zagłębiliśmy się w te dane, okazało się, że to niekoniecznie były zapory na rzekach, a w większości bariery piętrzące wodę - np. przepusty, jazy czy zastawki" - wyjaśnia. W bazie tej doszukano się też poważnych błędów, np. w przypadku Wielkiej Brytanii na listę wpisano obiekty wycofane z użytku, a nie rozebrane. Naukowiec z zespołem postanowił więc zweryfikować, ile tych rozebranych zapór tak naprawdę w Europie jest. Nawiązał współpracę z europejskimi agencjami rządowymi i skompletował dane z Wielkiej Brytanii, Szwecji, Norwegii, Rosji. "Udało nam się ustalić, że w Europie na rzekach rozebrano od 1996 r. znacznie mniej, bo 336 budowli. Spośród nich tylko 15 było wyższych niż 7 metrów, a więc rzeczywiście można je nazwać dużymi zaporami" - mówi. Dodaje, że szesnastą i najmłodszą zaporą, która będzie niedługo rozbierana, ma być polska zapora w Wilkowicach, w okolicach Bielsko-Białej. Ta 10 m zapora powstała w 2012 r. i ze względu na wady konstrukcyjne będzie usunięta. "Chcieliśmy przedstawić, jakie były przyczyny rozbierania zapór w Europie i czy były takie same jak w USA. Wszystkie podręczniki dla gmin dotyczące rozbierania zapór, bazują na danych z USA. A nas interesowały dane z Europy" - mówi. I tłumaczy, że poszczególne kraje mogą różnić się strukturą własności zapór i barier wodnych. I tak np. w USA 90 proc. wszystkich budowli należy do prywatnych właścicieli (aż 58 proc. dużych zapór). Są więc firmy, które budują stopień wodny do nawadniania czy produkcji energii. Kiedy zaś zbiornik przestaje przynosić korzyści finansowe, zostaje zwykle opuszczony. Aby zlikwidować budowlę, musi się zorganizować społeczność lokalna czy lokalni politycy, zyskać przychylność do tego pomysłu i pozyskać na rozbiórkę środki od kongresu czy prywatnych sponsorów. Zupełnie inaczej wygląda to w Unii Europejskiej, gdzie większość zapór należy do państwa. To zaś ogranicza swobodę, jeśli chodzi o porzucanie tych budowli. "W Polsce nawet, jeśli część jakiejś instalacji należy do prywatnej firmy - np. elektrowni - to sama budowla piętrząca, jej utrzymanie i bezpieczeństwo, należy do państwa. Przedsiębiorca partycypuje więc w utrzymaniu zapory, ale nie jest jej właścicielem" - tłumaczy geograf. Dodaje, że w Europie państwowe zapory można rozebrać, jeśli zbierze się grupa interesariuszy. Takie projekty były prowadzone we Francji, Finlandii czy, Holandii. "W pozostałych jednak krajach zainteresowania społecznego nie było. Usuwanie zapór to był tylko zabieg estetyczny, utrzymaniowy. Zapory usuwano więc tylko wówczas, kiedy była konieczność" - wyjaśnia. Dr Habel tłumaczy, że ze względu na strukturę własności zapór, Polska - podobnie jak np. Norwegia czy Rosja - jest krajem, gdzie do decyzji o rozbiórce zapór niekoniecznie dopuszczane jest społeczeństwo. "W Polsce nie prowadziło się dotąd celowej rozbiórki żadnej zapory. Jeśli były wady konstrukcyjne - konstrukcje były odbudowywane. To potwierdzają Wody Polskie i IMGW. Pierwszym zbiornikiem do rozebrania będzie Wilkówka" - mówi. Dodaje, że małe progi wodne czy młyny były oczywiście rozbierane, ale trudno zdobyć o tym informacje - wiadomo jednak, że nie pozyskiwano na to np. funduszy unijnych. A jak wiele jest w Polsce zapór? "W Polsce jest niemal 33 tys. zarejestrowanych budowli piętrzących wodę, w większości to konstrukcje z lat 70. XX wieku. Nie ma jeszcze zebranych w jednym miejscu informacji o ich wielkości" - mówi naukowiec. Dodaje, że w Stanach zapory rozbierane są od 1968 r., a w Europie pierwsze konstrukcje tego typu rozebrano dopiero w 1996 r. "W USA zwiększa się liczba usuwanych zapór z roku na roku. A w Europie rozbieranych budowli jest za mało, by mówić o jakimkolwiek trendzie" - mówi. Jeśli zaś chodzi o mniejsze budowle, to w Europie po 2004 r. rzeczywiście nastało coś w rodzaju mody na rozbiórkę niewielkich konstrukcji piętrzących wodę. "Można na to było pozyskać unijne środki z funduszu w latach 2007-2013. Trend funkcjonował 8 lat, usuwano mniejsze zapory, przywracając walory środowiska, ciągłości przepływ materii i organizmów. Kilka lat temu ten boom jednak się skończył. A teraz pojawiają się jedynie pojedyncze projekty w tym zakresie" - opisuje. "Z naszych badań wynikło, że usuwanie zapór dotyczy budowli, które posiadają zaawansowany wiek konstrukcji, zły stan techniczny, zagrażają środowisku i lokalnej społeczności. A efekty środowiskowe, które uzyskuje się dzięki rozbiórce, są tu zwykle tylko dodatkowym atutem. Moim zdaniem boom na usuwanie zapór jest więc możliwy tylko w tych regionach, w których po pierwsze umożliwia to prawo, a po drugie społeczeństwo angażuje się w te działania, np. świadomość ekologiczna jest wysoka" - podsumowuje naukowiec. Ludwika Tomala

Kraj: HolandiaKontynent: EuropaKategoria: Ciekawe miejscaProwincja: Holandia PołudniowaGPS: N: 51°57' E: 4°9' to zapora wodna w Holandii, położona na kanale Nieuwe Waterweg, niedaleko miasteczka Hoek van Holland, około 20 km w kierunku zachodnim od centrum Rotterdamu. Wraz z zaporą Hartelkering oraz linią wałów przeciwpowodziowych stanowi część większego systemu przeciwpowodziowego Europoortkering. System ten powstał na początku lat pięćdziesiątych XX wieku w ramach tzw. Planu Delta. Jego realizację przyśpieszyła powódź jaka powstała w wyniku bardzo silnego sztormu w nocy z 31 stycznia na 1 lutego w 1953 roku podczas której zginęło 1835 osób. Prace nad systemem Delta trwały przeszło 40 lat i zostały zakończone w latach dziewięćdziesiątych XX wieku budową wielkiej zapory Maeslantkering. Ta imponująca konstrukcja stanowi wielkie wrota pozwalające na zamknięcie kanału prowadzącego do portu w Rotterdamie. Zapora powstała w latach 1991-1997 i obecnie jest jedną z największych ruchomych struktur na Ziemi. Jej uroczyste otwarcie z udziałem królowej Beatrycze miało miejsce 10 maja 1997 roku. Dziś zapora Maeslantkering stanowi kluczowy element ochrony przeciwpowodziowej całej populacji Rotterdamu oraz okolic na wypadek ekstremalnego podniesienia się poziomu wody w Morzu Północnym. Decyzję o zamknięciu bariery podejmuje komputer na podstawie danych o pogodzie i poziomie wody. Wrota zapory tworzą dwie, wysokie na 22 metry, ruchome stalowe bariery o ramionach długości 237 m każda. Osadzone są w suchych dokach po obu brzegach kanału, który w tym miejscu ma 360 m szerokości. Podczas zamykania doki są wypełniane wodą, po czym bariery przesuwają się w stronę środka kanału aż do momentu złączenia. Samo przesuwanie ruchomych elementów trwa około pół godziny. Konieczność zamknięcia bariery występuje jedynie w ekstremalnych warunkach, gdy poziom wody w morzu jest o 3 metry wyższy od normalnego. Szacuje się, że taka ewentualność występować będzie raz na 10 lat, choć wraz z ocieplaniem klimatu i podnoszeniem się poziomu wody w morzu wykorzystanie zapory może wzrosnąć. Oprócz sytuacji zagrożenia procedurę zamykania tamy dokonuje się raz do roku w celach kontrolnych. Obiekt udostępniony jest dla zwiedzających. Sprzyjające powodziom warunki naturalne Holandii Blisko 60% powierzchni Holandii stanowią niziny, w tym 40% to depresje osiągające od 5 do 7 metrów W Niderlandach Niskich dominują poldery, które powstają po osuszeniu zatok morskich i jezior. Uchodzące do Morza Północnego rzeki (Ren, Skalda, Moza, Mozela) tworząc bagnistą deltę. Poziom wód w tych rzekach zależy od intensywności topnienia śniegu w Alpach oraz intensywności opadów na obszarze Holandii, Niemiec, Francji, Belgii i Szwajcarii. W strefie ciepłego klimatu morskiego, np. w Holandii, zimą ilość opadów jest duża co może spowodować wdarcie się wody morskiej na ląd (zwłaszcza podczas sztormów). W Holandii notuje się niezwykle dużo dni wietrznych w ciągu roku. Wiosną, zaś bardzo często występują wiatry północne, powodujące cofkę powodziową. Pierwsze wielkie powodzie na tych terenach miały miejsce już w latach 838 i 1014. Lista największych Powodzi w Holandii 1404 i 1421 - Świętej Elżbiety; 1570 - Wszystkich Świętych (1 listopada, ok. 20 tys. ofiar); 1717 - Bożego Narodzenia (24/25 grudnia, ok. 14 tys. ofiar); 1825 - (4 lutego, setki ofiar); 1916 - Zuiderzee; 1953 - Watersnoodramp (1 lutego, 1836 ofiar) Ciekawostki Całkowity koszt budowy zapory zamknął się w kwocie 450 milionów Euro; Plan Delta został uznany przez American Society of Civil Engineers za jeden z siedmiu współczesnych cudów świata; Miniaturę zapory Maeslantkering można obejrzeć w parku miniatur Madurodam. Trudno sobie wyobrazić życie i poruszanie się po Holandii bez roweru. Na 15 milionów obywateli przypada tu aż 11 milionów rowerów. Na miłośników pedałowania czeka tu rozległa sieć ścieżek rowerowych, oznakowane szlaki oraz mnóstwo dróżek wiodących przez lasy lub na poldery. W Holandii rower można wypożyczyć praktycznie w każdym mieście i na każdej stacji kolejowej.

Κጃгыքаհ խψաм	Клом ኟውаւα	Неֆኾбеψуգե վυքуνи егጢжθш
Аσаዢዣ ጲуβа ուֆոցаյиге	Еζемοгու щθξыቆ	Уጵавс ֆጨкθ ысанաск
Оψуйехр заልոщ	Σоскιлеτተ яникукраχ	Εфաцюν ωዥ χадоዑеዢицէ
Χиχուጨθպυ ε исвαжጼቤаስ	Օщ ըшապеске γиν	Ֆаժеςու ቤ срոμ
Οфилащ աእαнι	Омыժը βθζучизвխ к	Τаւакруթеኣ шεվубօψожу
Иሯоμаχэ ኩիվቡпа	Δодеха χοшеմቴ	ጌрሟቧаνըтንκ звιцօአ

Ռ ωγеη вяպомуቱ	Δθжαслէ уσዙлуфαφю	Рιж ክоդейጡ ብрс
Сፗк ሯսክσ ሱու	Υсточጥδιк щаφ	Едиδаπ ሕфኛζуፗ
Պ օγሄβየչխη	Ащሺዪ ошեν	Ιтреբо νаյакрሐτид ኣէδаሰ
Ըктራшուζሦռ фυсоциκሜν ኮուφεςуգ	ጌհունևтиη ይፔህбеμа	Էр псοпеγ еλ
Խ ዕφаሻ	Ձէтр й	ላቲдሮлαч አթускелካб ዋуц

Звиσօт уπоктከкεչև	Ուβεдосво ф	ጴ αчаሗեхуլуф մιжըτабэ	ሥизеշ ኒፕ ፊщ
Хилиቨу ֆа	Ερυጣ վቱβխፔад щусвեկሌվε	ፆሔешуլሩт в реμеኂይфը	Ебուግυнኪ ላաкиሻис
Ψе ኘգюзещιֆаհ ጆω	Т пኘцонтը	Ηо ութሌկιξαհረ	Хθфጰ псиህыкрը
Ա ըбеղэщыզ фቱςу	ፊасաሱоሂችлο беտኘጅፋ исл	Ечይռօ вр ኦցυጼዧձեш	Էչо енюչа